برق زدگی چشم چقدر طول می‌کشد و برای درمان آن چه کنیم؟

چند ساعت از جوشکاری گذشته و ناگهان چشم‌ها شروع به سوزش می‌کنند؛ نور آزاردهنده می‌شود، اشک از چشم می‌آید و احساس می‌کنید چیزی شبیه شن زیر پلک‌ها گیر کرده است. این علائم می‌توانند نشانه برق زدگی چشم بر اثر جوشکاری باشند؛ عارضه‌ای که در پزشکی با نام فوتوکراتیت (Photokeratitis) یا التهاب قرنیه بر اثر اشعه فرابنفش شناخته می‌شود.

برق زدگی خفیف چشم معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت بهتر می‌شود و بیشتر موارد تا ۷۲ ساعت رو به بهبود می‌روند. در این مدت چشم‌ها را نمالید، لنز را خارج کنید، در محیط کم‌نور استراحت کنید و از کمپرس خنک روی پلک‌های بسته و اشک مصنوعی ساده استفاده کنید. کاهش دید، تاری دید مداوم، درد رو به افزایش یا بهتر نشدن علائم طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت نیاز به معاینه پزشکی دارد.

نکته مهم این است که هر چشم‌دردی پس از جوشکاری را نباید خودکار برق زدگی دانست. ورود براده فلز، سوختگی حرارتی و تماس مواد شیمیایی با چشم شرایط متفاوت و گاهی اورژانسی هستند.

📑 فهرست مطالب

برق زدگی چشم جوشکاری چیست؟

قوس الکتریکی جوشکاری مقدار زیادی اشعه فرابنفش (UV) تولید می‌کند. نگاه کردن مستقیم یا حتی قرار گرفتن بدون محافظ در نزدیکی این نور می‌تواند سطح شفاف جلوی چشم یا همان قرنیه را بسوزاند. این آسیب تا حدی شبیه آفتاب‌سوختگی پوست است، با این تفاوت که روی یکی از حساس‌ترین قسمت‌های بدن اتفاق می‌افتد.

برق زدگی چشم فقط برای کسی که دستگاه جوش را در دست گرفته رخ نمی‌دهد. فردی که در نزدیکی محل کار ایستاده و از پرده یا عینک محافظ استفاده نمی‌کند نیز ممکن است آسیب ببیند. بازتاب نور از سطوح روشن هم می‌تواند میزان مواجهه را افزایش دهد.

اصطلاح «برق گرفتگی چشم» که بعضی کاربران جست‌وجو می‌کنند معمولاً به همین عارضه اشاره دارد؛ اما برق زدگی جوشکاری ناشی از عبور جریان برق از چشم نیست. عامل اصلی، تابش شدید فرابنفش است.

علائم برق زدگی چشم چه زمانی ظاهر می‌شوند؟

علائم همیشه بلافاصله شروع نمی‌شوند. ممکن است فرد هنگام جوشکاری احساس خاصی نداشته باشد و درد و سوزش چند ساعت بعد، به‌خصوص شب هنگام، ظاهر شوند. نشانه‌های ناشی از اشعه فرابنفش ممکن است از حدود ۳۰ دقیقه تا ۱۲ ساعت پس از مواجهه آغاز شوند.

مهم‌ترین علائم برق زدگی چشم عبارت‌اند از:

• درد و سوزش یک یا هر دو چشم
• قرمزی و اشک‌ریزش
• حساسیت شدید به نور
• احساس وجود شن یا جسم خارجی زیر پلک
• تاری یا کاهش دید
• سخت باز شدن چشم‌ها
• تورم یا پرش پلک
• سردرد ناشی از حساسیت به نور

برق زدگی معمولاً هر دو چشم را درگیر می‌کند؛ چون هر دو در معرض نور جوشکاری بوده‌اند. درد شدید یک‌طرفه، به‌خصوص همراه با احساس جسم خارجی، احتمال ورود براده یا خراش قرنیه را مطرح می‌کند و باید جدی‌تر بررسی شود.

برای برق زدگی چشم چی خوبه؟

اگر احتمال می‌دهید دچار برق زدگی چشم شده‌اید، ابتدا از منبع نور فاصله بگیرید و وارد محیط کم‌نور شوید. لنز تماسی را خارج کنید و تا زمان بهبود دوباره از آن استفاده نکنید. سپس به چشم‌ها استراحت بدهید و از نگاه کردن طولانی به موبایل، مانیتور و نور شدید خودداری کنید.

برای کاهش علائم می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

1. یک پارچه تمیز و خنک را روی پلک‌های بسته قرار دهید.
2. در محیط تاریک یا کم‌نور استراحت کنید.
3. هنگام خروج از خانه عینک آفتابی دارای محافظ UVA و UVB بزنید.
4. از اشک مصنوعی ساده و ترجیحاً بدون مواد نگهدارنده استفاده کنید.
5. اگر منع پزشکی ندارید، از مسکن خوراکی معمول مطابق راهنمای روی بسته یا توصیه پزشک استفاده کنید.
6. چشم‌ها را نمالید و با دست آلوده لمس نکنید.

کمپرس خنک می‌تواند درد و احساس گرما را کاهش دهد، اما یخ نباید مستقیماً روی پلک یا چشم قرار بگیرد. یخ را داخل یک پارچه تمیز بپیچید یا از پارچه‌ای که با آب خنک مرطوب شده استفاده کنید.

راهنمای Cleveland Clinic نیز استراحت با چشم بسته، کمپرس خنک، عینک آفتابی و اشک مصنوعی را از مراقبت‌های حمایتی این عارضه معرفی می‌کند.

درمان خانگی برق زدگی چشم چگونه انجام می‌شود؟

منظور از درمان خانگی برق زدگی چشم، کاهش علائم تا زمان ترمیم قرنیه یا مراجعه به پزشک است؛ نه ریختن مواد مختلف داخل چشم. قرنیه معمولاً سرعت ترمیم بالایی دارد، اما باید در این مدت از تحریک و آلودگی بیشتر آن جلوگیری کرد.

بهترین مراقبت خانگی این است که محیط را کم‌نور نگه دارید، به چشم استراحت بدهید و از کمپرس تمیز و خنک استفاده کنید. اگر خشکی و سوزش دارید، اشک مصنوعی ساده می‌تواند سطح چشم را مرطوب نگه دارد. استفاده از این قطره با قطره‌های بی‌حس‌کننده، آنتی‌بیوتیک یا استروئیدی تفاوت دارد.

هنگام خواب لازم نیست چشم‌ها را با چشم‌بند محکم ببندید. اگر پزشک پانسمان یا پد چشمی تجویز نکرده، خودتان چشم را نپوشانید. پانسمان نامناسب می‌تواند بررسی تغییر علائم را دشوار کند و رانندگی با یک چشم پوشیده نیز خطرناک است.

برای برق زدگی چشم چه چیزهایی استفاده نکنیم؟

درمان‌های خانگی قدیمی زیادی برای چشم درد جوشکاری پیشنهاد می‌شوند؛ از گلاب و شیر گرفته تا سیب‌زمینی، خیار، عسل، روغن بادام و روغن کرچک. مشکل اینجاست که این مواد استریل نیستند و برای تماس با سطح آسیب‌دیده چشم ساخته نشده‌اند.

برای درمان برق زدگی چشم این کارها را انجام ندهید:

• گلاب، شیر، عسل یا روغن داخل چشم نریزید.
• چشم را با پنبه آغشته به مواد خوراکی تمیز نکنید.
• سیب‌زمینی، خیار یا چای کیسه‌ای را مستقیماً روی چشم قرار ندهید.
• یخ را بدون پوشش روی پلک نگذارید.
• چشم‌ها را نمالید.
• از لنز تماسی استفاده نکنید.
• قطره باقی‌مانده از نسخه قبلی را مصرف نکنید.
• قطره بی‌حس‌کننده، آنتی‌بیوتیک یا استروئیدی را خودسرانه استفاده نکنید.

قرار گرفتن یک ماده خنک روی پلک ممکن است موقتاً درد را کاهش دهد؛ اما این اثر به معنای درمان شدن قرنیه نیست. برای ایجاد همین خنکی، پارچه تمیز و مرطوب انتخاب بسیار مطمئن‌تری است.

آیا گلاب برای برق زدگی چشم خوب است؟

گلاب درمان تاییدشده‌ای برای برق زدگی چشم نیست و نباید داخل چشم ریخته شود. حتی گلابی که برای مصرف خوراکی یا آرایشی تولید شده، لزوماً استریل و مناسب استفاده چشمی نیست. ورود آن به چشم آسیب‌دیده می‌تواند تحریک، حساسیت یا آلودگی بیشتری ایجاد کند.

اگر هدف کاهش سوزش و التهاب است، کمپرس خنک روی پلک بسته و اشک مصنوعی مخصوص چشم گزینه‌های امن‌تری هستند. در صورت ادامه درد یا تاری دید نیز بهتر است به جای آزمایش مواد خانگی، چشم معاینه شود.

قطره مناسب برای برق زدگی چشم چیست؟

برای کاهش خشکی و احساس وجود شن در چشم می‌توان از اشک مصنوعی ساده و ترجیحاً بدون مواد نگهدارنده استفاده کرد. سایر قطره‌ها باید پس از معاینه و با تجویز پزشک مصرف شوند؛ چون ابتدا باید مشخص شود آسیب واقعاً فوتوکراتیت است یا جسم خارجی، خراش و عفونت نیز وجود دارد.

پزشک ممکن است با توجه به نتیجه معاینه، قطره گشادکننده مردمک، پماد یا قطره آنتی‌بیوتیک و داروی مناسب برای کنترل درد تجویز کند. نیاز تمام بیماران یکسان نیست و مصرف خودسرانه دارو می‌تواند نشانه‌های عفونت یا آسیب جدی‌تر را پنهان کند.

قطره‌های بی‌حس‌کننده فقط هنگام معاینه و تحت نظر پزشک استفاده می‌شوند. مصرف مکرر آن‌ها در خانه می‌تواند ترمیم قرنیه را به تأخیر بیندازد و آسیب را شدیدتر کند. قطره‌های استروئیدی نیز بدون تجویز چشم‌پزشک نباید مصرف شوند.

برق زدگی چشم چقدر طول می‌کشد؟

در موارد خفیف، درد و سوزش برق زدگی معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت کاهش پیدا می‌کند. بیشتر موارد معمول نیز حداکثر طی حدود ۷۲ ساعت بهبود محسوسی نشان می‌دهند. قرنیه توان ترمیم سریعی دارد و اغلب بدون باقی ماندن زخم دائمی بهبود پیدا می‌کند.

شدت تابش، مدت مواجهه، استفاده یا عدم استفاده از محافظ و وجود آسیب‌های همراه روی زمان بهبود اثر می‌گذارند. به همین دلیل نمی‌توان برای تمام افراد یک زمان کاملاً ثابت تعیین کرد.

اگر پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت هیچ بهبودی احساس نکردید یا درد بیشتر شد، منتظر روز سوم نمانید. ادامه علائم می‌تواند نشانه آسیب شدیدتر، عفونت یا اشتباه بودن تشخیص اولیه باشد. اطلاعات Better Health Channel نیز ترمیم معمول قرنیه را یک تا دو روز اعلام می‌کند و بر معاینه در صورت بدتر شدن درد یا تاری دید تاکید دارد.

چه زمانی باید به چشم‌پزشک یا اورژانس مراجعه کنیم؟

از آنجا که تشخیص قطعی برق زدگی بدون معاینه سطح قرنیه دشوار است، مراجعه پزشکی به‌خصوص در درد شدید تصمیم مطمئن‌تری محسوب می‌شود. در موارد زیر معاینه را به تعویق نیندازید:

• دید کم شده یا تاری دید ادامه دارد.
• درد شدید است یا به‌تدریج بیشتر می‌شود.
• حساسیت به نور بدتر شده است.
• چشم ترشح چرکی دارد.
• فقط یک چشم درد شدیدی دارد.
• احتمال می‌دهید براده فلز وارد چشم شده باشد.
• ماده شیمیایی یا فلز داغ با چشم تماس داشته است.
• پلک یا پوست اطراف چشم نیز سوخته است.
• علائم طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت بهتر نشده‌اند.
• فرد آسیب‌دیده کودک است یا قبلاً بیماری چشمی داشته است.

اگر جسمی داخل چشم فرو رفته، آن را خارج نکنید و روی چشم فشار ندهید. اگر ماده شیمیایی وارد چشم شده، موضوع دیگر فقط برق زدگی نیست؛ شست‌وشوی فوری با آب تمیز و مراجعه به اورژانس اهمیت دارد.

تفاوت برق زدگی با ورود براده فلز چیست؟

برق زدگی معمولاً چند ساعت پس از مواجهه با نور جوشکاری ظاهر می‌شود و اغلب هر دو چشم را درگیر می‌کند. در مقابل، ورود براده معمولاً یک چشم را درگیر می‌کند و احساس جسم خارجی در یک نقطه مشخص باقی می‌ماند. پلک زدن نیز ممکن است درد را بیشتر کند.

براده فلزی می‌تواند در قرنیه گیر کند و با گذشت زمان حلقه زنگ‌زدگی ایجاد کند. برای بیرون آوردن آن از انگشت، موچین یا گوش‌پاک‌کن استفاده نکنید. خارج کردن جسم چسبیده یا فرو رفته باید با ابزار مناسب انجام شود.

سوختگی حرارتی نیز بر اثر تماس فلز داغ، جرقه یا شعله با چشم و پلک رخ می‌دهد. این نوع آسیب با فوتوکراتیت ناشی از اشعه فرابنفش یکسان نیست و ممکن است به رسیدگی فوری‌تری نیاز داشته باشد.

برق زدگی چشم چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک درباره زمان مواجهه با نور جوشکاری، شروع علائم و استفاده از وسایل محافظ سوال می‌کند. سپس چشم، پلک و سطح قرنیه را بررسی می‌کند تا احتمال وجود جسم خارجی یا آسیب دیگری کنار گذاشته شود.

یکی از روش‌های رایج، استفاده از رنگ فلورسئین و نور مخصوص است. این رنگ بخش‌های آسیب‌دیده قرنیه را مشخص می‌کند. معاینه با اسلیت‌لمپ نیز امکان مشاهده دقیق‌تر سطح چشم را فراهم می‌سازد.

این معاینه فقط برای تایید برق زدگی نیست؛ اهمیت اصلی آن پیدا کردن خراش، براده، عفونت یا سوختگی عمیق‌تری است که ممکن است علائم مشابهی داشته باشد.

چگونه از برق زدگی چشم در جوشکاری جلوگیری کنیم؟

موثرترین راه پیشگیری، استفاده از ماسک جوشکاری استاندارد با درجه تیرگی مناسب نوع جوش است. عینک آفتابی معمولی، بستن چشم‌ها یا نگاه کردن از فاصله دور محافظ کافی ایجاد نمی‌کند.

اطراف محل جوشکاری نیز باید با پرده محافظ پوشانده شود تا نور قوس به چشم افراد دیگر نرسد. ماسک و شیشه محافظ را پیش از شروع کار بررسی کنید؛ ترک، شکستگی یا فیلتر نامناسب می‌تواند میزان محافظت را کاهش دهد.

چند ثانیه جوشکاری بدون محافظ ارزش خطر کردن ندارد. اگر برای تعمیر در، پنجره، نرده یا سازه‌های فلزی به جوشکار نیاز دارید، استفاده از خدمات جوشکاری و آهنگری امکان انجام کار توسط نیروی متخصص و مجهز به وسایل لازم را فراهم می‌کند.

جمع‌بندی

برق زدگی چشم جوشکاری معمولاً طی یک تا دو روز رو به بهبود می‌رود؛ اما درد شدید، تاری یا کاهش دید و بهتر نشدن علائم طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت را نباید با درمان‌های خانگی عقب انداخت. مواد خوراکی و محلول‌هایی مانند گلاب، شیر، عسل و روغن کرچک نیز نباید داخل چشم آسیب‌دیده استفاده شوند.

تا زمان معاینه یا بهبود، چشم را نمالید، لنز نگذارید، در محیط کم‌نور استراحت کنید و از کمپرس تمیز و خنک و اشک مصنوعی ساده استفاده کنید. مهم‌تر از درمان، جلوگیری از تکرار آسیب است؛ نور جوشکاری حتی برای چند ثانیه و از فاصله دور هم بدون محافظ بی‌خطر نیست.

برای دریافت خدمات جوشکاری همین حالا درخواست خود را در هوم سرویز ثبت کنید.