جدول واکسیناسیون گربه؛ برنامه کامل از بچه گربه تا بزرگسالی

روی کارت واکسیناسیون گربه چند تاریخ نوشته شده، کنار بعضی از آن‌ها نام‌هایی مثل سه گانه، هاری یا لوسمی دیده می‌شود و پایین صفحه هم زمانی برای مراجعه بعدی مشخص شده است. بااین‌حال، هنوز یک سؤال ساده باقی می‌ماند: گربه دقیقاً در چه سنی به کدام واکسن نیاز دارد و این تزریق‌ها تا چه زمانی باید ادامه پیدا کنند؟

برنامه واکسن گربه فقط به سن وابسته نیست. سابقه واکسیناسیون، سلامت فعلی، دسترسی به فضای بیرون، تماس با گربه‌های دیگر و حتی نوع واکسن می‌توانند زمان دوزهای بعدی را تغییر دهند. به همین دلیل، دو بچه گربه هم‌سن ممکن است برنامه کاملاً یکسانی نداشته باشند.

در این مطلب ابتدا جدول واکسیناسیون گربه را از دوره بچگی تا بزرگسالی می‌بینیم و سپس درباره واکسن سه گانه، هاری، لوسمی، دوزهای یادآور و مراقبت های بعد از تزریق صحبت می‌کنیم. در ادامه با هوم سرویز همراه باشید.

جدول کامل واکسیناسیون گربه

برنامه زیر یک راهنمای عمومی برای گربه‌های خانگی است. زمان دقیق هر تزریق باید براساس معاینه، سابقه واکسن، نوع محصول و میزان خطر مواجهه با بیماری تعیین شود.

سن یا مرحله زندگی	واکسن یا اقدام	فاصله و تکرار معمول	توضیح
حدود ۶ تا ۸ هفتگی	شروع واکسن سه گانه	دوز اول	تزریق فقط بعد از معاینه و تأیید سلامت انجام می‌شود
تا ۱۶ هفتگی یا بیشتر	ادامه واکسن سه گانه	هر ۲ تا ۴ هفته	آخرین دوز دوره بچگی باید در ۱۶ هفتگی یا پس از آن تزریق شود
از حدود ۸ هفتگی	واکسن لوسمی در صورت نیاز	دو دوز با فاصله ۳ تا ۴ هفته	آزمایش FeLV باید پیش از شروع واکسن انجام شود
معمولاً از حدود ۱۲ هفتگی	واکسن هاری	براساس نوع واکسن و مقررات	زمان دقیق را دامپزشک و مشخصات محصول تعیین می‌کنند
حدود ۶ ماهگی	دوز یادآور واکسن‌های اصلی	یک نوبت	برای تکمیل بهتر ایمنی پس از دوره بچگی
دوران بزرگسالی	واکسن‌های یادآور	براساس نوع واکسن و میزان خطر	همه واکسن‌ها الزاماً هر سال تکرار نمی‌شوند
گربه بالغ بدون سابقه مشخص	شروع برنامه واکسن بزرگسالی	معمولاً دو دوز سه گانه با فاصله ۲ تا ۴ هفته	هاری و لوسمی نیز براساس شرایط اضافه می‌شوند

این جدول واکسن بچه گربه یک برنامه عمومی را نشان می‌دهد و تعداد دوزها ممکن است با توجه به سن شروع واکسیناسیون تغییر کند.

در جدول واکسیناسیون گربه در راهنمای ۲۰۲۴ WSAVA نیز تأکید شده است که دوزهای اولیه واکسن‌های اصلی باید تا ۱۶ هفتگی یا بیشتر ادامه پیدا کنند و یک نوبت یادآور از حدود ۲۶ هفتگی در نظر گرفته شود. این برنامه ممکن است براساس نوع واکسن موجود در ایران و نظر دامپزشک کمی تغییر کند.

اولین واکسن بچه گربه چه زمانی تزریق می‌شود؟

اولین واکسن بچه گربه معمولاً در حدود ۶ تا ۸ هفتگی تزریق می‌شود. شروع زودتر یا دیرتر برنامه به وضعیت سلامت، محیط زندگی و احتمال مواجهه با بیماری بستگی دارد.

بچه گربه در هفته‌های نخست زندگی بخشی از آنتی‌بادی‌های محافظ را از شیر مادر دریافت می‌کند. این آنتی‌بادی‌ها به‌تدریج کاهش پیدا می‌کنند، اما زمان از بین رفتن آن‌ها در همه بچه گربه‌ها یکسان نیست. اگر واکسن زمانی تزریق شود که مقدار آنتی‌بادی مادری هنوز زیاد است، ممکن است پاسخ ایمنی کامل ایجاد نشود.

به همین دلیل واکسن سه گانه فقط یک بار تزریق نمی‌شود. دوزها در فاصله‌های ۲ تا ۴ هفته تکرار می‌شوند تا دست‌کم یکی از آن‌ها در زمانی تزریق شود که آنتی‌بادی مادری دیگر مانع پاسخ مناسب بدن نیست.

واکسن سه گانه گربه شامل چیست؟

واکسن سه گانه از گربه در برابر سه بیماری مهم محافظت می‌کند: پن لوکوپنی، هرپس ویروس و کلسی ویروس. این واکسن ممکن است با نام‌های FVRCP یا واکسن سه‌ظرفیتی نیز شناخته شود.

پن لوکوپنی گربه

پن لوکوپنی گربه (Feline Panleukopenia) یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که می‌تواند دستگاه گوارش، مغز استخوان و سیستم ایمنی را درگیر کند. خطر بیماری شدید در بچه گربه‌ها بیشتر است و ویروس نیز می‌تواند مدت زیادی در محیط باقی بماند.

هرپس ویروس گربه

هرپس ویروس نوع یک گربه (Feline Herpesvirus-1) یکی از عوامل اصلی بیماری‌های تنفسی در گربه‌هاست. عطسه، ترشح بینی و التهاب چشم از نشانه‌های رایج آن هستند. واکسن همیشه مانع آلودگی کامل نمی‌شود، اما می‌تواند شدت بیماری و علائم را کاهش دهد.

کلسی ویروس گربه

کلسی ویروس گربه (Feline Calicivirus) نیز دستگاه تنفسی و دهان را درگیر می‌کند. زخم‌های دهانی، تب، عطسه و کاهش اشتها از علائم احتمالی آن هستند. سویه‌های مختلفی از این ویروس وجود دارند؛ درنتیجه واکسن بیشتر برای کاهش احتمال بیماری شدید استفاده می‌شود.

فاصله بین واکسن های گربه چقدر است؟

فاصله بین واکسن های گربه معمولاً بین هر دو تا چهار هفته است. از طرفی آخرین دوز دوره بچگی اهمیت بیشتری از یک تاریخ ساده روی تقویم دارد. ممکن است آنتی‌بادی مادری در تزریق‌های اولیه هنوز فعال باشد و اجازه ندهد بدن پاسخ ایمنی کافی ایجاد کند. ادامه دوزها تا ۱۶ هفتگی یا بعد از آن، احتمال محافظت کامل‌تر را افزایش می‌دهد.

در محیط‌هایی که خطر آلودگی بالاتر است، ممکن است دامپزشک ادامه برنامه را تا حدود ۲۰ هفتگی پیشنهاد کند. تعداد نهایی دوزها به سنی بستگی دارد که نخستین واکسن تزریق شده است؛ بنابراین همه بچه گربه‌ها الزاماً تعداد یکسانی واکسن دریافت نمی‌کنند.

دوز یادآور شش‌ماهگی برای چیست؟

پس از پایان واکسن‌های دوره بچگی، یک نوبت یادآور در حدود ۶ ماهگی می‌تواند به تکمیل ایمنی کمک کند. این دوز به‌ویژه برای بچه گربه‌ای اهمیت دارد که ممکن است هنگام آخرین واکسن اولیه همچنان مقداری آنتی‌بادی مادری داشته باشد.

در بعضی کارت‌های قدیمی‌تر، نخستین یادآور در یک‌سالگی ثبت شده است. برنامه جدیدتر ممکن است دوز حدود شش‌ماهگی را جایگزین انتظار تا ۱۲ ماهگی کند. بااین‌حال، نوع محصول و برنامه دامپزشک همچنان تعیین‌کننده است و نباید فقط براساس سن درج‌شده در یک جدول عمومی واکسن تهیه یا تزریق شود.

حدود همین سن، بسیاری از سرپرستان درباره زمان مناسب عقیم سازی گربه نیز تصمیم می‌گیرند. زمان واکسن و جراحی باید جداگانه و براساس سلامت حیوان تنظیم شود تا برنامه مناسبی برای هر دو در نظر گرفته شود.

واکسن هاری گربه چه زمانی تزریق می‌شود؟

واکسن هاری معمولاً پس از رسیدن بچه گربه به حداقل سن مجاز درج‌شده روی محصول تزریق می‌شود. در بسیاری از برنامه‌ها این زمان از حدود ۱۲ هفتگی است، اما برند واکسن و مقررات محل زندگی می‌توانند آن را تغییر دهند.

دوز یادآور هاری نیز ممکن است یک‌ساله یا سه‌ساله باشد. این تفاوت به معنی انتخاب دلخواه فاصله تزریق نیست؛ زمان بعدی باید براساس نوع واکسن استفاده‌شده، اطلاعات درج‌شده در کارت و نظر دامپزشک مشخص شود.

هاری بیماری مشترک میان انسان و حیوان و تقریباً همیشه کشنده پس از بروز علائم است. به همین دلیل، حتی گربه‌ای که بیشتر عمر خود را در خانه می‌گذراند ممکن است براساس شرایط محل زندگی به واکسن هاری نیاز داشته باشد.

واکسن لوسمی گربه برای چه گربه‌هایی لازم است؟

واکسن لوسمی گربه برای تمام گربه‌های بالغ به یک اندازه ضروری نیست و جزء واکسن سالانه گربه محسوب نمی‌شود. میزان نیاز به آن بیشتر به سن و احتمال تماس با گربه آلوده وابسته است. بچه گربه‌ها، گربه‌هایی که به بیرون از خانه می‌روند یا با گربه‌هایی زندگی می‌کنند که بیرون رفت‌وآمد دارند، بیشتر در معرض خطر قرار می‌گیرند.

واکسن لوسمی گربه یا FeLV معمولاً از حدود ۸ هفتگی قابل شروع است و مجموعه اولیه آن دو دوز با فاصله حدود ۳ تا ۴ هفته دارد. پیش از نخستین دوز باید آزمایش لوسمی انجام شود؛ زیرا فقط گربه‌ای که نتیجه آزمایش او منفی است از واکسیناسیون سود می‌برد.

این واکسن خطر ابتلا و بیماری شدید را کاهش می‌دهد، اما محافظت صددرصدی ایجاد نمی‌کند. جلوگیری از تماس با گربه آلوده همچنان مهم‌ترین بخش پیشگیری است.

کدام واکسن‌های گربه اصلی هستند؟

واکسن‌های گربه را می‌توان به دو گروه اصلی و مبتنی بر خطر تقسیم کرد. این تقسیم‌بندی از عبارت‌های «اجباری» و «اختیاری» دقیق‌تر است؛ زیرا واکسنی که برای یک گربه ضروری نیست، ممکن است برای گربه دیگری با سبک زندگی متفاوت اهمیت زیادی داشته باشد.

گروه	واکسن‌ها	نحوه تصمیم‌گیری
واکسن‌های اصلی	پن لوکوپنی، هرپس ویروس و کلسی ویروس	برای بیشتر گربه‌ها لازم‌اند
هاری	در مناطق درگیر یا براساس مقررات	به محل زندگی و نوع واکسن وابسته است
مبتنی بر خطر	لوسمی، کلامیدیا و بوردتلا	براساس سن، تماس‌ها و محیط زندگی
معمولاً توصیه‌نشده برای گربه خانگی	واکسن FIP، ژیاردیا و قارچ پوستی	شواهد کافی برای استفاده معمول وجود ندارد

نام‌هایی مانند واکسن چهارگانه یا پنج‌گانه به‌تنهایی ترکیب دقیق محصول را نشان نمی‌دهند. اجزای این واکسن‌ها ممکن است با توجه به برند و بازار متفاوت باشند؛ بنابراین باید نام عوامل بیماری‌زای درج‌شده روی برچسب بررسی شود.

برنامه واکسیناسیون گربه بالغ چگونه است؟

برنامه واکسیناسیون گربه بالغ به سوابق قبلی او بستگی دارد. داشتن کارت واکسیناسیون گربه معتبر تصمیم‌گیری را ساده‌تر می‌کند، اما گربه‌ای با سابقه نامشخص نیز می‌تواند واکسیناسیون را شروع کند.

گربه بالغ با سابقه واکسن کامل

در این شرایط، تاریخ آخرین دوز، نوع واکسن و سبک زندگی بررسی می‌شود. واکسن سه گانه برای گربه بالغ کم‌خطر پس از تکمیل دوره اولیه ممکن است با فاصله‌ای تا سه سال تکرار شود. گربه‌ای که در پانسیون، محیط‌های شلوغ یا کنار گربه‌های متعدد زندگی می‌کند، ممکن است به برنامه متفاوتی نیاز داشته باشد.

گربه بالغ بدون سابقه واکسن

برای گربه بالغی که هیچ کارت یا سابقه قابل‌اعتمادی ندارد، معمولاً دو دوز واکسن سه گانه با فاصله ۲ تا ۴ هفته در نظر گرفته می‌شود. واکسن هاری نیز براساس منطقه و محصول اضافه خواهد شد. نیاز به واکسن لوسمی پس از آزمایش و بررسی سبک زندگی مشخص می‌شود.

عقب افتادن واکسن گربه؛ آیا برنامه از ابتدا شروع می‌شود؟

عقب افتادن یک دوز همیشه به معنای شروع دوباره تمام برنامه نیست. فاصله ایجادشده، سن گربه، تعداد دوزهای قبلی و نوع واکسن باید بررسی شوند. کارت واکسن را همراه داشته باشید تا دامپزشک مشخص کند ادامه همان برنامه کافی است یا به دوز اضافی نیاز وجود دارد.

واکسن را خودسرانه و صرفاً براساس تاریخ قبلی تکرار نکنید. تزریق بیش از نیاز، محافظت بیشتری ایجاد نمی‌کند و فقط احتمال واکنش نامطلوب را افزایش می‌دهد.

آیا گربه خانگی هم به واکسن نیاز دارد؟

بله؛ زندگی کامل در خانه معمولاً گربه را از واکسن‌های اصلی بی‌نیاز نمی‌کند. ممکن است عامل بیماری از طریق کفش، وسایل، حیوان تازه‌وارد یا مراجعه به کلینیک وارد محیط شود. احتمال فرار ناگهانی گربه نیز هرچند کم، صفر نیست.

بااین‌حال، برنامه گربه خانگی باید با گربه‌ای که آزادانه بیرون می‌رود تفاوت داشته باشد. واکسن‌هایی مثل لوسمی بیشتر براساس احتمال تماس با گربه‌های دیگر انتخاب می‌شوند. راهنمای واکسیناسیون گربه براساس سن و سبک زندگی نیز بر طراحی برنامه جداگانه برای هر گربه تأکید می‌کند؛ نه تکرار یک تقویم ثابت برای همه.

پیش از واکسیناسیون گربه چه نکاتی را رعایت کنیم؟

گربه باید پیش از تزریق معاینه شود. تب، عفونت فعال، بی حالی شدید، استفراغ یا بیماری کنترل‌نشده ممکن است باعث به تعویق افتادن واکسن شوند. زمان جدید باید توسط دامپزشک مشخص شود؛ زیرا خفیف یا شدید بودن مشکل در این تصمیم اهمیت دارد.

اگر گربه غذا نمی‌خورد، وضعیت را پیش از مراجعه اعلام کنید. کاهش اشتها می‌تواند از استرس ساده تا بیماری‌های جدی علت داشته باشد و در مقاله علت غذا نخوردن گربه نشانه‌های مهم آن را کامل‌تر توضیح داده‌ایم.

کارت واکسن، اطلاعات داروهای مصرفی و سابقه هرگونه واکنش به تزریق قبلی را همراه داشته باشید.

عوارض واکسن گربه چیست؟

بعضی گربه‌ها در ساعات نخست پس از واکسن کمی آرام‌تر می‌شوند. درد خفیف در محل تزریق، خواب بیشتر، کاهش جزئی اشتها یا تب خفیف ممکن است کوتاه‌مدت دیده شود. این علائم باید رو به بهبود باشند و معمولاً بیشتر از یک تا دو روز ادامه پیدا نکنند.

وجود یک برجستگی کوچک در محل تزریق نیز ممکن است موقت باشد. اگر توده بزرگ‌تر شد، دردناک باقی ماند یا طی چند هفته از بین نرفت، باید معاینه شود. استفاده از خدمات دامپزشک در منزل در این مرحله ضروری است.

واکنش شدید به واکسن شایع نیست، اما نیاز به اقدام سریع دارد. دشواری تنفس، تورم صورت و پوزه، ضعف ناگهانی، بی‌هوشی، کهیر یا استفراغ تکراری از علائمی هستند که نباید برای برطرف شدن آن‌ها منتظر ماند.

بعد از واکسن گربه چه مراقبت هایی لازم است؟

پس از تزریق، گربه را برای چند ساعت در محیطی آرام نگه دارید. اجازه دهید با میل خود غذا بخورد، آب تازه در دسترسش باشد و از بازی سنگین یا جابه‌جایی غیرضروری پرهیز شود.

محل تزریق را فشار ندهید و بدون تجویز، از کمپرس، پماد یا داروی مسکن استفاده نکنید. بعضی داروهای رایج انسانی برای گربه‌ها سمی هستند و حتی مقدار کم آن‌ها می‌تواند خطرناک باشد.

اگر گربه یک وعده غذای خود را کمتر خورد اما هوشیار و رو به بهبود بود، می‌توان وضعیت را زیر نظر گرفت. ادامه بی اشتهایی، همراه شدن آن با استفراغ یا پنهان شدن غیرعادی نیاز به تماس با دامپزشک دارد. در صورت استفراغ تکرارشونده، راهنمای علت استفراغ گربه نیز می‌تواند به تشخیص نشانه‌های خطر کمک کند، اما واکنش ایجادشده پس از تزریق باید مستقیماً گزارش شود.

واکسن گربه با داروی ضد انگل چه تفاوتی دارد؟

واکسن و داروی ضد انگل دو کار متفاوت انجام می‌دهند. واکسن سیستم ایمنی را برای مقابله با بیماری‌های مشخص آماده می‌کند، اما داروی ضد انگل برای کنترل انگل‌های داخلی یا خارجی استفاده می‌شود.

زمان ضد انگل ممکن است در کنار برنامه واکسن تنظیم شود، اما این دو جای یکدیگر را نمی‌گیرند. دامپزشک براساس سن، وزن، نتیجه آزمایش مدفوع و شرایط زندگی مشخص می‌کند که داروی ضد انگل چه زمانی مصرف شود.

کارت واکسیناسیون گربه چه اطلاعاتی دارد؟

کارت واکسن باید نام واکسن، تاریخ تزریق، شماره یا برچسب محصول، مهر دامپزشک و زمان مراجعه بعدی را ثبت کند. این اطلاعات هنگام تغییر دامپزشک، سفر، سپردن گربه به پانسیون یا ادامه دوزهای یادآور اهمیت پیدا می‌کنند.

کارت واکسن با شناسنامه حیوان یکسان نیست، هرچند اطلاعات واکسیناسیون ممکن است داخل شناسنامه نیز ثبت شوند. خدمات صدور شناسنامه سگ و گربه برای ثبت مشخصات هویتی، اطلاعات سرپرست و سوابق بهداشتی حیوان کاربرد دارد.

هزینه واکسیناسیون گربه چقدر است؟

هزینه واکسیناسیون به یک عدد ثابت محدود نمی‌شود. نوع واکسن، تعداد دوزها، برند محصول، معاینه پیش از تزریق، شهر محل زندگی و انجام خدمت در منزل یا کلینیک روی قیمت نهایی اثر می‌گذارند.

واکسن سه گانه، هاری و لوسمی نیز قیمت یکسانی ندارند. گاهی هزینه‌هایی مانند آزمایش لوسمی، صدور کارت یا خدمات جانبی جداگانه محاسبه می‌شوند. به همین دلیل بهتر است تعرفه روز و مواردی را که در هزینه اعلام‌شده قرار دارند، پیش از ثبت سفارش بررسی کنید.

واکسیناسیون گربه با هوم سرویز

در هوم سرویز می‌توانید برای معاینه اولیه، تعیین برنامه مناسب براساس سن و شرایط زندگی و تزریق واکسن در محل درخواست ثبت کنید. در صفحه واکسیناسیون گربه در منزل امکان بررسی متخصصان، امتیازها و شرایط خدمت وجود دارد.

نوع واکسن و زمان تزریق پس از بررسی کارت قبلی و وضعیت سلامت حیوان مشخص می‌شود. اگر گربه بیمار باشد یا تزریق در آن زمان مناسب نباشد، دامپزشک می‌تواند واکسن را به زمان دیگری موکول کند.

جمع‌بندی

جدول واکسیناسیون گربه با نخستین دوزهای واکسن سه گانه در حدود ۶ تا ۸ هفتگی شروع می‌شود، اما مهم‌تر از تاریخ شروع، ادامه دوزها تا ۱۶ هفتگی یا بعد از آن است. دوز یادآور حدود شش‌ماهگی، واکسن هاری و واکسن لوسمی نیز براساس محصول، محل زندگی و میزان خطر به برنامه اضافه می‌شوند.

در بزرگسالی نیز همه واکسن‌ها الزاماً سالانه نیستند. کارت واکسن، سبک زندگی و سابقه سلامت تعیین می‌کنند که دوز بعدی چه زمانی تزریق شود.

برای تنظیم برنامه متناسب با سن و شرایط گربه، درخواست واکسیناسیون را در هوم سرویز ثبت کنید.

 سوالات متداول