دیدن گربهای که ناگهان خم میشود، چند بار شکمش را منقبض میکند و محتویات معدهاش را بالا میآورد، برای هر صاحب حیوانی نگرانکننده است؛ مخصوصاً اگر این اتفاق بدون مقدمه رخ داده باشد و نتوانید بفهمید مشکل از غذایی است که خورده، گلولهای از مو در معدهاش جمع شده یا پای بیماری جدیتری در میان است. گربهها برخلاف چیزی که گاهی تصور میشود، نباید بهطور مرتب استفراغ کنند. ممکن است یک گربه سالم هر از گاهی مو یا مقدار کمی غذا بالا بیاورد و پس از آن نیز رفتاری کاملاً طبیعی داشته باشد، اما تکرار این اتفاق یا همراه شدن آن با علائمی مانند بیحالی، کاهش اشتها، اسهال و مشاهده خون را نمیتوان بخشی عادی از زندگی گربه دانست.
استفراغ درواقع یک بیماری مستقل نیست، بلکه نشانهای است که میتواند از یک ناراحتی گذرای گوارشی تا انسداد روده، مسمومیت یا بیماری کلیوی را در بر بگیرد. به همین دلیل پاسخ به این سؤال که «علت استفراغ گربه چیست؟» فقط با نگاه کردن به رنگ مواد بالا آوردهشده ممکن نیست و باید تعداد دفعات، زمان وقوع، وضعیت اشتها و رفتار کلی حیوان را نیز کنار آن قرار داد. با هوم سرویز و ادامه این مقاله همراه ما باشید.
تفاوت استفراغ با برگرداندن غذا در گربه
پیش از بررسی علتها باید مشخص کنیم آنچه دیدهاید واقعاً استفراغ بوده یا گربه فقط غذای خود را برگردانده است. در استفراغ، حیوان معمولاً پیش از بالا آوردن بیقرار میشود، آب دهانش افزایش پیدا میکند، چند بار عمل بلع را انجام میدهد و انقباض شکم و حالت تهوع در او دیده میشود. ماده خارجشده نیز ممکن است نیمههضمشده و همراه با مایع، کف یا صفرا باشد.
برگرداندن غذا یا Regurgitation روندی منفعلتر دارد. غذا معمولاً مدت کوتاهی پس از خوردن و بدون انقباض شدید شکم خارج میشود و شکل نسبتاً سالم، هضمنشده یا لولهای دارد. چنین حالتی ممکن است به دلیل سریع غذا خوردن رخ دهد، اما گاهی با مشکلات مری نیز ارتباط دارد. بنابراین حتی اگر گربه فقط غذای هضمنشده بالا میآورد، تکرار آن را نباید صرفاً به پرخوری نسبت داد.
مهمترین علتهای استفراغ گربه
علت بالا آوردن گربه همیشه یکسان نیست و حتی دو گربه با ظاهری مشابه ممکن است به دلایل کاملاً متفاوتی استفراغ کنند. بااینحال، چند عامل بیشتر از بقیه دیده میشوند.
سریع غذا خوردن یا تغییر ناگهانی رژیم غذایی
بعضی از گربهها، مخصوصاً زمانی که چند حیوان در یک خانه زندگی میکنند، غذای خود را با عجله میخورند. ورود حجم زیادی از غذا در زمانی کوتاه میتواند باعث برگرداندن غذای هضمنشده یا تحریک معده شود و درنتیجه بالا آوردن گربه اتفاق میافتد. تغییر یکباره برند غذای خشک، استفاده از غذای مانده، خوردن غذای چرب و ادویهدار انسان یا عدم تحمل یک ماده غذایی نیز میتواند با استفراغ و گاهی اسهال همراه شود.
اگر مشکل دقیقاً پس از تغییر غذا شروع شده، این موضوع را یادداشت کنید؛ اما غذا را چند بار و پشت سر هم عوض نکنید. تغییرات مکرر، خود دستگاه گوارش را بیشتر به هم میریزد و تشخیص علت اصلی را دشوار میکند.
گلوله مویی
گربه بخش قابلتوجهی از روز را صرف تمیز کردن بدنش میکند و هنگام لیس زدن، مقداری مو میبلعد. بیشتر این موها از دستگاه گوارش عبور میکنند، اما بخشی از آنها ممکن است در معده جمع شوند و گلوله مویی یا هیربال (Hairball) بسازند. خارج شدن گهگاه یک توده استوانهای مو الزاماً نشانه بیماری خطرناک نیست؛ ولی استفراغ مکرر گلوله مو، عق زدنهای بینتیجه، یبوست یا کاهش اشتها میتواند نشانه تجمع جدیتر مو یا حتی انسداد باشد. برس کشیدن منظم، بهویژه در گربههای موبلند، مقدار مویی را که حیوان میبلعد کاهش میدهد.
التهاب معده، عفونت و انگلهای گوارشی
خوردن غذای فاسد، برخی عفونتهای ویروسی یا باکتریایی، انگلهای داخلی و التهاب معده و روده میتوانند علت استفراغ گربه باشند. در این شرایط ممکن است علائم دیگری مانند اسهال، تب، کاهش اشتها، کاهش وزن یا بیحالی نیز دیده شود. بچهگربهها به دلیل جثه کوچکتر و احتمال بالاتر کمآبی، در برابر استفراغ و اسهال آسیبپذیرتر هستند و نباید برای بررسی آنها مدت زیادی صبر کرد.
بلعیدن جسم خارجی یا مواد سمی
نخ، کاموا، کش مو، تکههای پلاستیک و اسباببازیهای کوچک برای گربه جذاباند، اما در صورت بلعیده شدن ممکن است در معده یا روده گیر کنند. انسداد دستگاه گوارش معمولاً با استفراغ مکرر، درد شکم، بیاشتهایی، بیحالی و گاهی ناتوانی در دفع مدفوع همراه میشود و میتواند به جراحی نیاز پیدا کند.
گیاهان سمی، داروهای انسانی، مواد شوینده، ضدیخ، شکلات، پیاز و بعضی مواد غذایی دیگر نیز ممکن است باعث استفراغ شوند. اگر احتمال میدهید گربه چیزی سمی خورده است، منتظر ظاهر شدن علائم بیشتر نمانید و به هیچ عنوان با آبنمک، آباکسیژنه یا روشهای اینترنتی او را وادار به استفراغ نکنید. انجمن ASPCA تأکید میکند هیچ روش خانگی ایمنی برای وادار کردن گربه به استفراغ وجود ندارد و آباکسیژنه میتواند به معده و مری او آسیب بزند.
بیماریهای داخلی و مزمن
استفراغ همیشه از معده آغاز نمیشود. بیماری کلیوی، مشکلات کبد، پانکراتیت، پرکاری تیروئید، دیابت، بیماری التهابی روده و برخی تومورها نیز میتوانند خود را با بالا آوردن مکرر نشان دهند. این احتمال بهویژه درباره گربههای مسن یا حیوانی که در کنار استفراغ وزن کم کرده، آب بیشتری مینوشد، بیشتر ادرار میکند یا اشتهایش تغییر کرده اهمیت دارد.
در چنین شرایطی معمولاً معاینه ظاهری بهتنهایی کافی نیست و دامپزشک ممکن است با توجه به سن حیوان، سابقه بیماری، نوع تغذیه و علائم همراه، انجام آزمایش خون، آزمایش مدفوع، رادیوگرافی یا سونوگرافی را ضروری بداند.
برای نمونه، آزمایش خون میتواند اطلاعات مهمی درباره عملکرد کلیه و کبد، میزان قند خون، التهاب و اختلالات احتمالی بدن ارائه دهد. در مواردی که خارج کردن گربه از خانه دشوار یا استرسزا است، استفاده از خدمات آزمایش خون حیوانات در منزل امکان نمونهگیری در محیط آشنای حیوان را فراهم میکند و ادامه روند تشخیص را سادهتر میسازد.
رنگ استفراغ گربه چه چیزی را نشان میدهد؟
رنگ و محتوای استفراغ میتواند سرنخ مفیدی باشد، اما حکم تشخیص قطعی را ندارد. دو گربه ممکن است مایع زردرنگ مشابهی بالا بیاورند، درحالیکه یکی فقط مدتی طولانی غذا نخورده و دیگری دچار التهاب گوارشی یا بیماری داخلی شده است.
استفراغ زرد گربه
مایع زرد معمولاً حاوی صفرا است؛ مادهای که توسط کبد تولید میشود و در فرایند هضم نقش دارد. استفراغ زرد گاهی زمانی دیده میشود که معده برای مدتی خالی مانده است، اما تکرار آن میتواند با التهاب معده، مشکلات گوارشی، پانکراتیت یا بیماریهای دیگر ارتباط داشته باشد. بنابراین «زرد بودن» بهتنهایی به معنای بیماری کبدی نیست و باید در کنار وضعیت عمومی حیوان بررسی شود.
استفراغ سفید و کفآلود
کف سفید ممکن است ترکیبی از بزاق، مخاط و مایعات معده باشد و گاهی در معده خالی یا تحریکشده دیده میشود. اگر گربه فقط یک بار کف سفید بالا آورده و همچنان فعال است، میتوان او را با دقت زیر نظر گرفت؛ اما تکرار کف سفید، بیاشتهایی یا حالت تهوع مداوم نیاز به بررسی دامپزشکی دارد.
بالا آوردن غذای هضمنشده
غذای تقریباً سالمی که بلافاصله پس از خوردن خارج میشود، بیشتر به برگرداندن غذا یا سریع خوردن شباهت دارد. بااینحال، اگر این اتفاق مرتب تکرار شود، کاهش وزن ایجاد کند یا گربه در بلع مشکل داشته باشد، احتمال اختلال مری یا بیماری گوارشی مطرح میشود.
استفراغ خونی یا قهوهای تیره
خون روشن میتواند نشاندهنده خونریزی در دهان، مری یا بخش بالایی دستگاه گوارش باشد. ظاهر قهوهای و شبیه تفاله قهوه نیز ممکن است به خون هضمشده ارتباط داشته باشد. در هر دو حالت، بهتر است موضوع اورژانسی تلقی شود و حیوان بدون تأخیر به دامپزشک برسد.
یک بار استفراغ در گربهای که پس از آن غذا میخورد، آب مینوشد، بازی میکند و هیچ علامت دیگری ندارد، لزوماً وضعیت اورژانسی نیست. نگرانی زمانی جدیتر میشود که یکی از نشانههای زیر وجود داشته باشد:
- استفراغ چند بار در فاصله کوتاه یا ادامه پیدا کردن آن برای چند ساعت
- وجود خون قرمز یا مواد قهوهای تیره در استفراغ
- بیحالی، ضعف، پنهان شدن غیرعادی یا کاهش واکنش به محیط
- نخوردن غذا، ناتوانی در نگه داشتن آب یا نشانههای کمآبی
- اسهال شدید، تب، درد یا سفتی شکم
- کاهش وزن، افزایش تشنگی یا تغییر محسوس در ادرار
- احتمال خوردن گیاه سمی، دارو، شوینده، نخ یا جسم خارج
- استفراغ در بچهگربه، گربه مسن یا حیوان مبتلا به دیابت و بیماری کلیوی
اگر استفراغ با ضعف شدید، مشاهده خون، درد و تورم شکم، بیحالی غیرعادی، دشواری در تنفس یا احتمال بلعیدن ماده سمی و جسم خارجی همراه شده است، نباید برای بهتر شدن خودبهخودی حیوان صبر کرد.
چنین نشانههایی ممکن است از مسمومیت، انسداد دستگاه گوارش یا خونریزی داخلی خبر دهند و به بررسی فوری نیاز دارند. در این وضعیت استفاده از خدمات اورژانس حیوانات یا رساندن سریع گربه به مرکز دامپزشکی، انتخاب مطمئنتری از امتحان کردن درمانهای خانگی خواهد بود.
استفراغ مداوم میتواند در مدت کوتاهی باعث کمآبی و برهم خوردن تعادل الکترولیتهای بدن شود. مرکز سلامت گربه دانشگاه کرنل توصیه میکند گربهای که بهصورت مکرر استفراغ میکند یا همزمان دچار ضعف، بیاشتهایی، تغییر در ادرار، اسهال یا وجود خون در استفراغ شده است، سریعتر توسط دامپزشک بررسی شود.
اگر گربه علاوه بر استفراغ غذا هم نمیخورد، موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند. گربهها در برابر گرسنگی طولانی حساساند و بیاشتهایی مداوم میتواند زمینه ابتلا به کبد چرب را فراهم کند؛ بیماریای که بدون درمان بهموقع خطرناک است. درباره بچهگربهها حتی دوره کوتاهتری از غذا نخوردن نیز میتواند جدی باشد.
بعد از استفراغ گربه چه کنیم؟
نخستین کار این است که بدون وحشت، وضعیت حیوان را بررسی کنید. از محتویات استفراغ عکس بگیرید و زمان، تعداد دفعات، رنگ و وجود مو، غذا، خون یا جسم غیرعادی را یادداشت کنید. به رفتار گربه نیز توجه داشته باشید: آیا پس از بالا آوردن دوباره فعال شده یا گوشهای پنهان شده است؟ آیا آب مینوشد؟ آیا اسهال دارد؟ این جزئیات همان اطلاعاتی هستند که دامپزشک برای تشخیص درست به آنها نیاز دارد.
دسترسی گربه به گیاهان، داروها، نخ، زباله و مواد شوینده را بررسی و محیط را ایمن کنید. داروی انسانی، شربت ضدتهوع، آنتیبیوتیک یا درمان گیاهی به حیوان ندهید؛ زیرا بعضی داروهای معمول انسان برای گربه سمی هستند. حیوان را نیز به خوردن مقدار زیاد آب یا غذا مجبور نکنید. اگر فقط یک بار استفراغ کرده و حال عمومی طبیعی دارد، برای نحوه ادامه تغذیه با دامپزشک مشورت کنید؛ مخصوصاً اگر گربه کمسن، مسن یا دارای بیماری زمینهای است.
در مواردی که استفراغ تکرار میشود اما گربه هنوز نشانههای اورژانسی ندارد، بهتر است وضعیت او توسط دامپزشک بررسی شود. جابهجایی بعضی از گربهها، مخصوصاً حیوانات مسن، بیمار یا مضطرب، میتواند دشوار باشد و حتی فشار بیشتری به آنها وارد کند. استفاده از خدمات دامپزشک در منزل این امکان را فراهم میکند که حیوان در محیط آشنای خانه معاینه شود و دامپزشک درباره نیاز به دارو، آزمایش یا انتقال به مرکز درمانی تصمیم بگیرد.
چگونه احتمال استفراغ گربه را کمتر کنیم؟
همه علتهای استفراغ قابل پیشگیری نیستند، اما چند اقدام ساده احتمال بروز موارد ناشی از تغذیه و محیط را کاهش میدهد. غذای جدید را بهتدریج وارد برنامه کنید، وعدههای غذایی را متناسب با سن و وضعیت حیوان تنظیم کنید و اگر گربه غذا را میبلعد، از ظرفهای مخصوص آهستهخور یا وعدههای کوچکتر کمک بگیرید. برس کشیدن منظم نیز مخصوصاً در فصل ریزش مو از تشکیل گلولههای مویی میکاهد.
داروها، مواد شوینده، سموم، کش مو، نخ و اسباببازیهای کوچک را دور از دسترس قرار دهید و پیش از آوردن گیاه جدید به خانه، از غیرسمی بودن آن برای گربه مطمئن شوید. در کنار این اقدامات، معاینه دورهای و توجه به تغییرات کوچک در اشتها، وزن، تشنگی و دفع کمک میکند بیماریهای مزمن پیش از آنکه با استفراغ شدید خود را نشان دهند، شناسایی شوند.
سوالات متداول درباره استفراغ گربه
-
آیا یک بار استفراغ کردن گربه طبیعی است؟
اگر گربه فقط یک بار استفراغ کرده و پس از آن فعال است، غذا میخورد و علامت دیگری ندارد، معمولاً جای نگرانی فوری نیست اما تکرار استفراغ یا بیحالی نیاز به بررسی دامپزشک دارد.
-
گربه چند بار استفراغ کند خطرناک است؟
استفراغ چندباره در فاصله کوتاه، ادامه پیدا کردن آن برای چند ساعت یا ناتوانی در نگه داشتن آب میتواند خطرناک باشد؛ بهویژه در بچهگربهها و گربههای مسن.
-
استفراغ زرد گربه نشانه چیست؟
رنگ زرد معمولاً به وجود صفرا و خالی بودن معده مربوط میشود. اگر این حالت تکرار شود، ممکن است نشانه التهاب گوارشی یا بیماری دیگری باشد.
-
علت استفراغ کف سفید گربه چیست؟
کف سفید معمولاً ترکیبی از بزاق و مایعات معده است و ممکن است هنگام خالی یا تحریک شدن معده دیده شود. تکرار آن یا همراهی با بیاشتهایی نیاز به بررسی دارد.
-
چرا گربه غذای هضم نشده بالا میآورد؟
این حالت ممکن است به دلیل سریع غذا خوردن یا برگرداندن غذا از مری رخ دهد. اگر مرتب تکرار شود یا با کاهش وزن همراه باشد، باید توسط دامپزشک بررسی شود.
-
آیا گلوله مویی باعث استفراغ گربه میشود؟
بله، تجمع موی بلعیدهشده میتواند باعث بالا آوردن گلوله مویی یا توپ مویی شود. استفراغ مکرر، عق زدن بینتیجه یا کاهش اشتها ممکن است نشانه انسداد باشد.
-
بعد از استفراغ گربه چه غذایی به او بدهیم؟
گربه را به خوردن حجم زیاد غذا یا آب مجبور نکنید. زمان و نوع شروع دوباره تغذیه به سن و وضعیت حیوان بستگی دارد و بهتر است با دامپزشک هماهنگ شود.
-
آیا میتوان برای استفراغ گربه داروی انسانی داد؟
خیر. بسیاری از داروهای انسانی برای گربه سمی هستند. بدون تجویز دامپزشک از دارو، آباکسیژنه، آبنمک یا درمانهای خانگی استفاده نکنید.
-
چه علائمی همراه با استفراغ گربه خطرناک هستند؟
وجود خون، بیحالی شدید، درد یا تورم شکم، اسهال شدید، بیاشتهایی، دشواری تنفس و احتمال بلعیدن جسم خارجی یا ماده سمی از نشانههای خطر هستند.
-
چه زمانی باید گربه را نزد دامپزشک ببریم؟
اگر استفراغ تکرار شده یا با بیحالی، بیاشتهایی، اسهال، کاهش وزن یا وجود خون همراه است، مراجعه به دامپزشک را به تعویق نیندازید.
جمعبندی
استفراغ گربه از آن نشانههایی است که نه باید با دیدن یک بار آن فوراً بدترین احتمال را تصور کرد و نه میتوان تکرارش را با جمله «گربهها زیاد بالا میآورند» نادیده گرفت. یک وعده غذای سریع، تغییر رژیم یا گلوله مو ممکن است علت ماجرا باشد؛ اما همین نشانه میتواند در انسداد روده، مسمومیت، بیماری کلیوی یا التهاب دستگاه گوارش نیز دیده شود.
بهترین معیار، کنار هم گذاشتن تعداد دفعات استفراغ، ظاهر مواد خارجشده و حال عمومی گربه است. اگر بالا آوردن تکرار شد، خون مشاهده کردید، حیوان غذا نخورد، بیحال شد یا احتمال بلعیدن جسم خارجی و ماده سمی وجود داشت، درمان خانگی و صبر کردن انتخاب مناسبی نیست. در چنین وضعیتی، تشخیص سریع دامپزشک همان مرزی است که میتواند یک ناراحتی قابلدرمان را از مشکلی جدیتر جدا کند.
اگر استفراغ گربه شما تکرار شده یا با بیحالی، بیاشتهایی و نشانههای غیرعادی همراه است، بررسی وضعیت حیوان را به تعویق نیندازید و همین حالا از هوم سرویز برای دریافت خدمات دامپزشکی موردنیاز خود کمک بگیرید.
