گاهی مصرف بنزین آنقدر آرام بالا میرود که متوجهش نمیشویم. همان مسیر همیشگی را میرویم، همان باک را پر میکنیم، اما فاصله بین دو بار سوختگیری کوتاهتر شده است. اولین حدس هم معمولاً این است که خودرو ایراد فنی پیدا کرده؛ درحالیکه همیشه ماجرا از موتور شروع نمیشود.
کاهش مصرف سوخت خودرو ترکیبی از دو چیز است: سالم بودن ماشین و عادتهای درست رانندگی. فشار نامناسب لاستیک، شتابگیریهای شدید، توقف طولانی با موتور روشن، بار اضافه یا حتی یک سنسور خراب میتوانند مصرف را بالا ببرند.
اگر مدتی است احساس میکنید بیشتر از قبل بنزین میزنید، بهتر است بهجای امتحان کردن ترفندهای عجیب، چند عامل مشخص را یکییکی بررسی کنید. در ادامه با هوم سرویز همراه باشید تا ببینیم چگونه مصرف سوخت خودرو را کاهش دهیم و چه زمانی مصرف بالا نشانه خرابی است.
مصرف سوخت بالا همیشه از موتور نیست
قبل از هر چیز باید بدانیم علت مصرف سوخت بالا الزاماً یک قطعه خراب نیست. شیوه رانندگی، مسیر، بار خودرو، فشار باد تایر و حتی استفاده از کولر هم روی عدد نهایی اثر دارند.
برای همین بهتر است مصرف را در چند باک متوالی و در شرایط نسبتاً مشابه مقایسه کنید. اگر فقط یک هفته بیشتر در ترافیک ماندهاید یا بیشتر از قبل مسیرهای کوتاه طی کردهاید، افزایش مصرف سوخت خودرو لزوماً به معنی خرابی نیست.
اما اگر الگوی استفاده تغییری نکرده و مصرف به شکل محسوسی بالا رفته، وقت بررسی عوامل فنی میرسد.
۱. شتاب و ترمز ناگهانی را کمتر کنید
یکی از سادهترین راههای کاهش مصرف بنزین این است که پدال گاز را آرامتر فشار دهید و فاصله کافی با خودرو جلویی نگه دارید تا مجبور به ترمزهای پیدرپی نشوید.
هر بار که با شتاب زیاد سرعت میگیرید، موتور سوخت بیشتری مصرف میکند. اگر چند ثانیه بعد مجبور شوید ترمز کنید، بخشی از همان انرژی هم هدر رفته است.
منبع Alternative Fuels Data Center وابسته به وزارت انرژی آمریکا گزارش میکند رانندگی تهاجمی شامل سرعت بالا، شتاب و ترمز شدید میتواند مصرف سوخت را در بزرگراه و ترافیک شهری به شکل قابل توجهی افزایش دهد. رانندگی اقتصادی بیشتر از هر چیز یعنی حرکت روان؛ نه کند رانندگی کردن.
۲. با دور موتور مناسب رانندگی کنید
رانندگی با دور موتور مناسب یعنی نه موتور را همیشه در دور بالا نگه دارید و نه آنقدر زود دنده را بالا ببرید که خودرو برای شتاب گرفتن تحت فشار قرار بگیرد.
در خودروهای دندهای، تعویض بهموقع دنده کمک میکند موتور در محدوده مناسبی کار کند. در خودروهای اتوماتیک هم فشار ناگهانی و مداوم روی پدال گاز باعث میشود گیربکس دنده پایینتری انتخاب کند و دور موتور بالا برود.
عدد دقیق دور موتور مناسب برای همه خودروها یکی نیست. بهتر است رفتار موتور و توصیه دفترچه خودرو را معیار قرار دهید، نه یک عدد ثابت که برای همه ماشینها تکرار میشود.
۳. سرعت ثابت را تا جای ممکن حفظ کنید
در جاده، بالا و پایین بردن دائمی سرعت معمولاً بیشتر از حرکت یکنواخت سوخت مصرف میکند.
سرعت مناسب برای کاهش مصرف سوخت یک عدد جادویی برای تمام خودروها نیست؛ شکل بدنه، موتور، گیربکس و شرایط مسیر روی آن اثر دارند. بااینحال، با بالا رفتن سرعت، مقاومت هوا بیشتر میشود و خودرو برای حفظ سرعت به انرژی بیشتری نیاز پیدا میکند.
پس در مسیر باز، رانندگی یکنواخت و رعایت محدوده سرعت قانونی معمولاً انتخاب بهتری از شتابگیریهای مکرر است.
۴. فشار باد لاستیک ها را جدی بگیرید
لاستیکی که باد کافی ندارد مقاومت غلتشی بیشتری ایجاد میکند و موتور برای حرکت دادن خودرو باید انرژی بیشتری مصرف کند. به همین دلیل تنظیم باد لاستیک فقط برای عمر تایر یا فرمانپذیری نیست؛ روی مصرف سوخت هم اثر دارد.
فشار باد لاستیک را براساس عدد توصیهشده سازنده خودرو تنظیم کنید، نه عددی که روی دیواره خود تایر نوشته شده است. معمولاً مقدار پیشنهادی روی برچسب ستون یا چارچوب در راننده یا داخل دفترچه خودرو درج شده.
فشار را هم ترجیحاً زمانی بررسی کنید که تایر سرد است.
۵. بار اضافی را از صندوق خارج کنید
اگر صندوق عقب به انبار دائمی ابزار، وسایل سفر و وسایلی تبدیل شده که ماهها استفاده نمیشوند، دارید وزنی اضافه را با خود حمل میکنید.
وزن اضافی خودرو باعث میشود موتور برای شتاب گرفتن انرژی بیشتری مصرف کند. اثر چند وسیله سبک احتمالاً محسوس نیست، اما نگه داشتن بار سنگین بدون دلیل منطقی نیست.
باربند سقفی هم میتواند علاوه بر وزن، مقاومت هوا را بیشتر کند. اگر مدتهاست از باربند استفاده نمیکنید، باز کردن آن میتواند انتخاب بهتری باشد.
۶. خودرو را برای گرم شدن طولانی درجا روشن نگذارید
تصور قدیمی این است که موتور باید چند دقیقه کامل درجا کار کند تا آماده حرکت شود. در بسیاری از خودروهای امروزی چنین کاری لازم نیست.
گرم کردن ماشین درجا برای مدت طولانی یعنی مصرف سوخت بدون طی کردن حتی یک متر. پس از روشن شدن خودرو و چند لحظه اولیه، رانندگی آرام معمولاً راه منطقیتری برای گرم شدن تدریجی مجموعه فنی است.
البته در هوای بسیار سرد یا برای بخارزدایی شیشه ممکن است شرایط متفاوت باشد؛ اما روشن گذاشتن بیدلیل خودرو برای پنج یا ده دقیقه راهی برای مراقبت از موتور محسوب نمیشود.
۷. در توقف های طولانی موتور را خاموش کنید
خودروی روشن در حالت توقف همچنان بنزین میسوزاند.
بنابراین خاموش کردن خودرو در توقفهای طولانی میتواند مصرف بیهوده را کم کند. منظور توقف چندثانیهای پشت چراغ نیست؛ صحبت از زمانی است که قرار است چند دقیقه منتظر کسی بمانید یا خودرو پارک شده است.
خودروهایی که سیستم Start-Stop دارند همین منطق را بهصورت خودکار در شرایط مشخص اجرا میکنند.
۸. کولر را منطقی استفاده کنید، نه اینکه همیشه خاموشش کنید
تاثیر کولر بر مصرف سوخت واقعی است، چون کمپرسور کولر بخشی از توان موتور را مصرف میکند. اما راهحل این نیست که وسط گرمای تابستان همیشه کولر را خاموش کنید.
در سرعت پایین، باز کردن پنجره میتواند انتخاب قابل قبولی باشد. در سرعتهای بالاتر، پنجرههای کاملاً باز مقاومت هوا را بیشتر میکنند و ممکن است بخشی از صرفهجویی را از بین ببرند.
وقتی خودرو مدت زیادی زیر آفتاب بوده، اول چند لحظه هوای گرم کابین را با پنجره خارج کنید و بعد کولر را روشن کنید. این کار فشار اولیه روی سیستم تهویه را کمتر میکند.
۹. روغن موتور و فیلترها را به موقع تعویض کنید
روغن موتور باید اصطکاک قطعات متحرک را کاهش دهد و شرایط مناسب کار موتور را حفظ کند. استفاده از روغن نامناسب یا بهتعویق انداختن بیش از حد سرویس، انتخاب خوبی برای راندمان موتور نیست.
در تعویض روغن موتور مهمتر از دنبال کردن یک عدد عمومی، توجه به نوع خودرو، روغن مورد استفاده، شرایط رانندگی و توصیه سازنده است. اگر نمیدانید فاصله مناسب سرویس خودرو شما چقدر است، راهنمای تعویض روغن ماشین هر چند کیلومتر این موضوع را دقیقتر توضیح میدهد. ویسکوزیته هم مهم است و نباید صرفاً براساس تجربه یک خودرو دیگر روغن انتخاب کرد.
تعویض فیلتر هوا هم زمانی اهمیت پیدا میکند که فیلتر واقعاً کثیف و محدودکننده جریان هوا شده باشد. برای انجام سرویسهای مرتبط، تعویض روغن و فیلترها را میتوان همراه با بررسی وضعیت دورهای خودرو انجام داد.
۱۰. شمع ها و سیستم جرقه زنی را بررسی کنید
شمع خودرو باید مخلوط هوا و سوخت را در زمان مناسب مشتعل کند. شمع فرسوده یا مشکل در سیستم جرقهزنی میتواند باعث بد کار کردن موتور، ریپ زدن، کاهش توان یا افزایش مصرف شود.
اگر موتور در حالت درجا لرزش غیرعادی دارد، شتاب خودرو ضعیف شده یا مصرف بدون تغییر سبک رانندگی بالا رفته، فقط روی شیوه رانندگی تمرکز نکنید.
در این شرایط تنظیم موتور خودرو از سرویسهای مرتبطتری است که میتواند سیستم جرقهزنی، سوخترسانی و هوارسانی موتور را بررسی کند. این همان جایی است که سرویس فنی مستقیماً به موضوع مصرف سوخت مربوط میشود.
۱۱. انژکتورها و سنسور اکسیژن را نادیده نگیرید
انژکتورها وظیفه پاشش سوخت را دارند. اختلال در پاشش یا گرفتگی واقعی میتواند روی عملکرد موتور اثر بگذارد، اما این به معنی آن نیست که هر خودرویی باید مرتب و بدون نشانه خاصی انژکتورش شسته شود.
اگر علائمی مثل بد کار کردن موتور، افت شتاب یا افزایش غیرعادی مصرف وجود دارد، ابتدا عیبیابی مهم است. در صورت تشخیص نیاز، شستشوی انژکتور میتواند بخشی از رفع مشکل سیستم سوخترسانی باشد. صفحه این سرویس در هوم سرویز شستشوی انژکتور و دریچه گاز را پوشش میدهد.
سنسور اکسیژن هم اطلاعات مربوط به اکسیژن گازهای خروجی را برای مدیریت نسبت هوا و سوخت در اختیار ECU قرار میدهد. خرابی آن میتواند یکی از علتهای افزایش مصرف باشد، اما تعویض سنسور صرفاً براساس بالا رفتن مصرف منطقی نیست و بهتر است ابتدا دیاگ و عیبیابی انجام شود.
۱۲. مسیر حرکت را قبل از راه افتادن انتخاب کنید
گاهی سادهترین روش کاهش مصرف سوخت ماشین هیچ ارتباطی با تعمیر خودرو ندارد.
ده دقیقه رانندگی اضافه برای پیدا کردن مسیر، ماندن طولانی در ترافیک یا انجام سه کار در سه سفر جداگانه همگی سوخت بیشتری مصرف میکنند. اگر چند کار نزدیک به هم دارید، انجام آنها در یک مسیر میتواند تعداد استارتهای سرد و مسافت کلی را کمتر کند.
مصرف سوخت در ترافیک معمولاً به دلیل توقف و حرکت مداوم، درجا کار کردن و شتابگیریهای پیدرپی افزایش پیدا میکند. اگر امکان انتخاب زمان حرکت دارید، دوری از ساعتهای پرترافیک گاهی بیشتر از بسیاری از «ترفندهای کاهش مصرف» نتیجه میدهد.
مصرف سوخت در جاده را چطور کمتر کنیم؟
در سفرهای جادهای سه عامل خیلی مهماند: سرعت یکنواخت، فشار درست تایر و وزن خودرو.
برای کاهش مصرف سوخت در جاده از شتابگیری و ترمزهای بیدلیل دوری کنید و فاصله مناسبی با خودرو جلویی داشته باشید. این فاصله باعث میشود بهجای واکنش ناگهانی، سرعت را نرمتر تنظیم کنید.
اگر خودرو Cruise Control دارد، در مسیر صاف و شرایط مناسب میتواند به حفظ سرعت ثابت کمک کند. در سربالایی و سرازیری یا شرایطی که کنترل دستی بهتر است، لازم نیست همیشه به آن وابسته باشید.
سرویس دوره ای خودرو چه تاثیری روی مصرف دارد؟
سرویس دوره ای خودرو قرار نیست به شکل جادویی مصرف یک ماشین سالم را چند لیتر پایین بیاورد. فایده اصلی آن این است که قطعات و عواملی که بهمرور عملکرد خودرو را خراب میکنند زودتر شناسایی شوند.
فشار باد، روغن و فیلترها، شمع، وضعیت موتور و سیستم سوخترسانی از جمله مواردی هستند که در سرویس دورهای بررسی میشوند. صفحه سرویس دوره ای خودرو هوم سرویز نیز مواردی مثل تعویض روغن و فیلتر هوا، شمع و وایر، تنظیم باد و چکاپ کلی خودرو را پوشش میدهد.
چه زمانی افزایش مصرف سوخت نشانه خرابی است؟
اگر سبک رانندگی و مسیرتان تقریباً ثابت مانده اما خودرو ناگهان بیشتر بنزین مصرف میکند، بهتر است مسئله فنی را جدیتر بررسی کنید.
بهخصوص همراه شدن افزایش مصرف با این نشانهها مهم است:
- روشن شدن چراغ چک
- افت محسوس شتاب
- ریپ زدن یا لرزش موتور
- بد روشن شدن خودرو
- بوی غیرعادی بنزین
- دود غیرطبیعی اگزوز
- نوسان دور موتور
- افزایش مصرف ناگهانی و ماندگار
در چنین شرایطی حدس زدن و تعویض قطعات مختلف معمولاً هزینه را بیشتر میکند. ابتدا باید عیبیابی انجام شود و مشخص شود مشکل از احتراق، سوخترسانی، سنسورها یا بخش دیگری است.
چند باور اشتباه درباره کاهش مصرف بنزین
بعضی توصیهها آنقدر تکرار شدهاند که شبیه قانون به نظر میرسند. مثلاً خاموش کردن دائمی کولر، باد کردن بیش از حد لاستیک یا استفاده از مکملهای ناشناخته بنزین قرار نیست راهحل اصولی باشند.
فشار بیشتر از مقدار توصیهشده سازنده ممکن است کیفیت سواری و چسبندگی تایر را تحت تأثیر قرار دهد. استفاده از بنزین با اکتان بالاتر هم اگر موتور خودرو به آن نیاز نداشته باشد، الزاماً مصرف را پایین نمیآورد.
راهکارهای مؤثر معمولاً هیجانانگیز نیستند: رانندگی نرم، تایر سالم، سرویس بهموقع و برطرف کردن ایرادهای واقعی.
جمع بندی
برای کاهش مصرف سوخت خودرو لازم نیست سبک رانندگی را بهطور کامل عوض کنید یا سراغ ابزارهای عجیب بروید. آرامتر شتاب گرفتن، حفظ سرعت یکنواخت، تنظیم فشار تایر، حذف بار اضافه و جلوگیری از درجا کار کردن طولانی، تغییرات سادهای هستند که در کنار هم اثر میگذارند.
از طرف دیگر، افزایش مصرف سوخت خودرو میتواند نشانه یک ایراد فنی هم باشد. اگر مصرف ناگهان بالا رفته و با افت شتاب، لرزش یا چراغ چک همراه شده، وضعیت موتور و سیستم سوخترسانی باید بررسی شود.
برای بررسی علت مصرف بالای بنزین و سرویس خودرو میتوانید از خدمات خودروی هوم سرویز کمک بگیرید.
سوالات متداول
اگر خودرو سالم است، کاهش شتاب و ترمز ناگهانی، تنظیم فشار باد تایر و جلوگیری از درجا کار کردن طولانی از اولین کارهایی هستند که میتوانید انجام دهید.
اگر شرایط رانندگی تغییر نکرده، مشکلاتی در سیستم جرقهزنی، سوخترسانی، سنسورها یا وضعیت فنی موتور میتوانند مطرح باشند. در این حالت بهتر است خودرو عیبیابی شود.
بله، استفاده از کولر به توان موتور نیاز دارد و میتواند مصرف را افزایش دهد. بااینحال در سرعت بالا باز کردن کامل پنجرهها نیز مقاومت هوا را بیشتر میکند، بنابراین خاموش کردن همیشگی کولر لزوماً بهترین راه نیست.
کم بودن فشار باد مقاومت غلتشی تایر را افزایش میدهد و میتواند مصرف را بیشتر کند. فشار تایر را براساس مقدار توصیهشده سازنده خودرو تنظیم کنید.
اگر فیلتر بهشدت کثیف یا مسدود شده باشد، تعویض آن برای عملکرد صحیح موتور مهم است. اما تعویض یک فیلتر سالم صرفاً برای کم کردن مصرف، تغییر چشمگیری ایجاد نمیکند.
یک عدد ثابت برای تمام خودروها وجود ندارد. هدف این است که موتور نه دائماً در دور بسیار بالا کار کند و نه در دندهای قرار بگیرد که برای شتاب گرفتن تحت فشار باشد.
