بیماری ام اس (MS) چیست؟ علائم، علت، تشخیص و راه های درمان

بیماری MS یا «مولتیپل اسکلروزیس»، یکی از بیماری‌های مرتبط با سیستم عصبی مرکزی است که مغز و نخاع را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در اثر ابتلا به بیماری ام اس، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غلاف «میلین» در بدن حمله می‌کند. غلاف میلین، همان پوشش محافظ اطراف رشته‌های عصبی است که وظیفه انتقال سریع پیام‌های عصبی را برعهده دارد. زمانی که غلاف میلین آسیب می‌بیند، روند انتقال پیام‌های عصبی مختل می‌شود و ارتباط بین مغز و سایر بخش‌های بدن قطع خواهد شد.

علائم بیماری ام اس در افراد مختلف متفاوت است و این بیماری بیشتر در سنین جوانی تشخیص داده می‌شود؛ اما امکان بروز بیماری در هر سنی وجود دارد. ابتلا به بیماری ام اس، مشکلاتی مانند ضعف عضلات، خستگی شدید، بی حسی و گز گز شدن اندام‌ها، مشکلات بینایی، اختلال در تعادل و تغییرات احساسی و روانی را به همراه دارد.

درست است که درمان قطعی بیماری MS هنوز کشف نشده است؛ اما روش‌های مختلفی برای کنترل بیماری و کاهش شدت حملات ام اس وجود دارد که به افراد کمک می‌کند تا کیفیت زندگی خود را بهبود دهند. با تشخیص سریع بیماری ام اس و شروع مراحل درمانی می‌توان این بیماری را تا حد زیادی کنترل کرد.

در این مقاله از هوم سرویز با علائم اولیه ام اس، روش‌های پیشگیری و درمان بیماری ms آشنا خواهید شد و نکات بیشتری را درباره این بیماری یاد می‌گیرید.

بیماری ام اس چیست و چرا باید درباره آن آگاه باشیم؟

ام اس (MS) مخفف Multiple Sclerosis است. بیماری MS نوعی بیماری خودایمنی است که در آن، سیستم ایمنی به اشتباه به بخش‌هایی از سیستم عصبی مرکزی حمله می‌کند و باعث بروز اختلال در ارتباط مغز و بقیه بدن می‌شود. این بیماری در بزرگسالان دیده می‌شود و در زنان شایع‌تر است.

در اثر ابتلا به MS سیگنال‌های عصبی بدن کند یا متوقف می‌شوند. اما چرا این اتفاق می‌افتد؟ در بدن انسان، رشته‌های عصبی اهمیت زیادی دارند و کار انتقال پیام‌های عصبی بین مغز و سایر اندام‌ها را انجام می‌دهند. فیبرها و رشته‌های عصبی توسط غلافی به اسم میلین پوشیده شده است. اگر بخواهیم میلین را به چیزی تشبیه کنیم، می‌توانیم از روکش محافظ سیم برق یاد کنیم که از تارهای داخل سیم محافظت می‌کنند. غلاف میلین نیز هرکدام از رشته‌های عصبی را می‌پوشاند تا پیام‌های عصبی با دقت و سرعت بالا بین مغز و سایر اندام‌ها منتقل شود.

در اثر ابتلا به بیماری ام‌اس، سیستم ایمنی بدن به غلاف میلین حمله می‌کند و به این غلاف ارزشمند آسیب می‌رساند که این حمله باعث التهاب و آسیب‌دیدگی این پوشش محافظ می‌شود. زمانی که میلین آسیب می‌بیند و محافظ رشته‌های عصبی از بین می‌رود، انتقال پیام‌های عصبی دچار اختلال می‌شود و علائم اولیه ام اس در زنان و مردان بروز پیدا می‌کند.

علائم اولیه و علائم شایع ام اس چیست؟

علائم ام اس در هر فرد با دیگری متفاوت است؛ زیرا آسیب‌های ایجادشده در بخش‌های مختلفی از سیستم عصبی مرکزی رخ می‌دهد؛ به همین دلیل علائم بیماری در همه افراد یکسان نیست. بی‌حسی، مور مور شدن اندام‌ها، مشکلات بینایی مانند تاری دید ناگهانی، ضعف و خستگی از جمله علائم اولیه ام اس در زنان هستند که ممکن است با مشکلات دیگری مانند لرزش و سفتی بدن، مشکلات خلقی، دردهای شدید و مشکلات حرکتی همراه شود.

موارد زیر از جمله علائم شایع بیماری ام اس محسوب می‌شوند:

• بی‌حسی و مور مور شدن صورت، بازوها و پاها
• خستگی شدید که با خواب برطرف نمی‌شود
• مشکلات بینایی مانند تاری دید، کوری در یک چشم، حرکت دردناک چشم، کم شدن کنتراست و ایجاد نقاط تاریک در میدان بینایی
• سرگیجه و اختلال در حفظ تعادل
• سفت شدن و اسپاسم عضلات به همراه درد و محدودیت در حرکت مفاصل
• دشواری در راه رفتن به دلیل بی‌حسی، خستگی، سفتی و ضعف عضلات
• ضعف عضلانی در یک یا دو طرف بدن
• احساس فشار و سوزش در بدن
• تهوع و احساس سبک‌سری
• دردهای مزمن همراه با سفتی دردناک بدن و مورمور شدن اعضای بدن
• دردهای حاد مانند نورالژی تریژیمینال (درد صورت و نورالژی عصب سه قلو) و علامت لرمیت (برق‌گرفتگی هنگام خم‌ کردن گردن)
• مشکلات جنسی و تغییرات هورمونی
• تحریک پذیری بالا به همراه نوسانات خلقی، افسردگی و اضطراب
• اختلال در تمرکز
• اختلال در خواب
• سردرد
• مشکلات گفتاری، مشکلات شنوایی، مشکل در بلع، مشکلات تنفسی و خارش بی‌دلیل
• از دست دادن علاقه، تغییر اشتها، بی‌خوابی یا خواب زیاد
• مشکلات مربوط به روده و مثانه مانند تکرر ادرار شبانه، ناتوانایی در نگه داشتن و تخلیه ادرار، از دست دادن کنترل روده
• لرزش بدن
• اختلالات شناختی خفیف مانند فراموشی موقت یا کندی پردازش اطلاعات

از آنجایی که این بیماری با مشکل در تعادل، ضعف عضلانی و بی‌حسی همراه است، حضور پرستار بیمار در کنار فرد مبتلا به ام اس ضروری است و به مراقبت بهتر از بیمار کمک می‌کند. در مجموعه هوم سرویز، خدمات پرستاری با حضور پرستارهای حرفه‌ای و باتجربه ارائه می‌شود و شما می‌توانید از این خدمات برای مراقبت دائمی و بهبود حال عزیزان خود استفاده کنید.

انواع ام اس خفیف و پیشرونده

بسیاری از افراد در هنگام توضیح نوع بیماری، از ام اس خفیف، ام‌اس خوش خیم و ام اس بدخیم یاد می‌کنند. باید بدانید که این بیماری چند حالت دارد:

• RRMS: بیماری ms عودکننده و سپس فروکش کننده

رایج‌ترین نوع بیماری ms، ام اس عودکننده بهبودیابنده است که با دوره‌های حمله و سپس بهبود همراه می‌شود. در این وضعیت، بیمار دوره‌های حمله بیماری و سپس فروکش کردن و بهبود را تجربه می‌کند. زمانی که ms عود می‌کند، علائم جدید در بیمار ظاهر می‌شود و کیفیت زندگی بیمار را تحت تاثیر قرار می‌دهد. ممکن است دوره حمله و عود بیماری بین چند روز تا چند هفته طول بکشد. پس از پایان دوره عود، فاز بهبودی و فروکش کردن بیماری شروع می‌شود. دوره‌های آرام بین عود بیماری به عنوان وضعیت بهبودی شناخته می‌شود که ممکن است ماه‌ها و حتی سال‌ها ادامه داشته باشد.

• SPMS: بیماری ms پیشرونده ثانویه

ام اس پیشرونده ثانویه بعد از فاز RRMS اتفاق می‌افتد که با پیشرفت علائم و افزایش ناتوانی حرکتی همراه است. ممکن است چندین سال طول بکشد تا فرد به این مرحله از بیماری برسد.

• PPMS: بیماری ms پیشرونده اولیه

بیماری ms پیشرونده اولیه با علائم خاصی همراه نیست و علائم بیماری به مرور زمان ظاهر می‌شود. این دسته از بیماران می‌توانند با اصلاح سبک زندگی خود، علائم بیماری را کاهس دهند و همراه با بیماری ام اس خوش خیم زندگی کنند. پیشرفت این نوع از بیماری مولتیپل اسکلروزیس در بدن هرکس متفاوت است و به همین دلیل نمی‌توان درباره همه بیماران مبتلا به این نوع MS نظر قطعی داد.

به یاد داشته باشید که در افراد مبتلا به MS، تشدید علائم بیماری یا بروز علامت جدید خطرناک است و بلافاصله باید به پزشک اطلاع داده شود؛ زیرا در حملات حاد بیماری ام‌اس، شروع سریع درمان احتمال وارد شدن آسیب جدی را کمتر می‌کند. در صورت لزوم، شما می‌توانید از خدمات ویزیت پزشک متخصص در منزل استفاده کنید تا پزشک متخصص در محل حاضر شود و روند درمانی بیمار را شروع کند.

علت به وجود آمدن ام اس چیست؟

علت دقیق ابتلا به MS هنوز کاملاً مشخص نیست؛ اما عواملی مانند اختلال در عملکرد سیستم ایمنی، عوامل ژنتیکی، قرارگیری در معرض عوامل محیطی مانند کمبود ویتامین D و بعضی از عفونت‌های ویروسی، خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد. بعضی از ژن‌ها حساسیت بیشتری به این بیماری دارند. همچنین عادت‌های اشتباه در سبک زندگی فرد مانند عادت به سیگار کشیدن و استرس بالا نیز در بروز این بیماری نقش دارند.

با توجه به میزان شیوع ام‌ای در مناطق مختلف جهان، اینطور برداشت می‌شود که ترکیبی از عوامل محیطی، ژنتیک و سبک زندگی در بروز این بیماری دخیل هستند.

آزمایش‌های لازم برای تشخیص ام اس

برای تشخیص ام اس بیمار باید به دکتر متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) مراجعه کند و علائم خود را با پزشک در میان بگذارد. در ابتدا، پزشک معاینه عصبی بیمار را با هدف ارزیابی میزان هماهنگی فیزیکی، قدرت عضلات، تعادل، عملکرد ذهنی و شناختی، بینایی، حس‌های بدن انجام می‌دهد. سپس با توجه به علائم بیمار و نتیجه معاینه عصبی، پزشک متخصص مغز و اعصاب انجام آزمایش‌های زیر را به بیمار توصیه می‌کند:

• آزمایش MRI از مغز و نخاع برای تشخیص ضایعات مغزی
• آزمایش مایع نخاعی در صورت نیاز
• آزمایش خون برای رد سایر بیماری‌های احتمالی

با کمک آزمایش MRI، ضایعات ماده سفید مغز و نخاع مشخص می‌شود. نمونه‌گیری مایع مغزی نخاعی یا LP با هدف آزمایش مایع مغزی نخاعی (CSF) انجام می‌شود و شواهدی از فعالیت سیستم ایمنی و التهاب در سیستم عصبی مرکزی را نشان می‌دهد. ارزیابی عصبی نیز عملکرد مسیرهای بینایی و حسی را بررسی می‌کند.

با کمک آزمایش خون و سایر آزمایش‌ها، سایر عوامل متابولیک، نورولوژیک و عفونی بررسی می‌شوند و پزشک با دقت بیشتری وجود بیماری MS در بیمار را تشخیص می‌دهد.

از آنجایی که این بیماری باعث حمله سیستم ایمنی به میلین و ایجاد التهاب و آسیب به آکسون‌های بدن می‌شود، بسیار مهم است که بیماری ms در مراحل اولیه تشخیص داده شود. تشخیص زودهنگام این بیماری، به کاهش سرعت پیشرفت بیماری و بهبودی سریع‌تر کمک می‌کند.

در ادامه با راهکارهای درمانی موثر برای درمان بیماری MS آشنا خواهید شد.

بهترین و جدیدترین روش‌ها برای درمان بیماری ام اس

درمان بیماری ام اس باید ابتدا با دارودرمانی به منظور کنترل بیماری و کاهش حملات انجام شود. در کنار مصرف دارو لازم است جلسات فیزیوتراپی و اقدامات لازم برای اصلاح سبک زندگی بیمار، بهبود خلق و خوی بیمار و کاهش علائم MS انجام شود.

موارد زیر از جمله راهکارهای درمانی جدید و موثر برای درمان بیماری ms هستند:

داروهای کنترل‌کننده بیماری ms:

پزشک متخصص مغز و اعصاب، مصرف بعضی از داروها را به بیمار توضیه می‌کند که این داروها منجر به کاهش فعالیت غیرطبیعی سیستم ایمنی می‌شوند. کمتر شدن فعالیت سیستم ایمنی به کاهش حملات ms کمک می‌کند و از ایجاد ضایعات جدید در مغز و نخاع جلوگیری خواهد کرد. نورولوژیست برای جلوگیری از تشدید علائم، داروهایی مانند کورتیکواستروئید با دوز بالا را تجویز می‌کند تا میزان التهاب در بدن کمتر شود.

درمان‌های تعدیل‌کننده برای پیشگیری از پیشرفت بیماری:

علاوه بر مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی، پزشک متخصص مغز و اعصاب برای کنترل علائم ms استفاده از داروهایی مانند ناتالیزوماب را توصیه می‌کند که سیستم ایمنی بدن را سرکوب می‌کند. داروهایی مانند باکلوفن یا تیزانیدین نیز تجویز می‌شود که جزو داروهای ضداسپاسم و شل‌کننده عضلانی هستند و از گرفتگی عضلات بیمار پیشگیری می‌کنند. برای کاهش خستگی و افسردگی بیمار، قرص مدافینیل و هیدروکلراید آمانتادین تجویز می‌شود. داروهایی مانند فامپریدین و ناتالیزومب نیز برای بعضی از بیماران موثر است و با توجه به وضعیت بیماری و شرایط بیمار توصیه می‌شود.

فیزیوتراپی و توانبخشی بیمار:

توانبخشی فعال، به عملکرد بهتر و استقلال بیماران مبتلا به ام‌اس کمک می‌کند و اهمیت زیادی برای درمان بیمار دارد. انجام حرکات فیزیوتراپی و توانبخشی به بیمار کمک می‌کند تا انعطاف بیشتری داشته باشد و تعادلش را بهتر حفظ کند. همچنین انجام دادن حرکات فیزیوتراپی و کاردرمانی به افزایش قدرت عضلات، کاهش میزان سفتی بدن و رفع ضعف عضلانی کمک می‌کند و ضعف در حفظ تعادل و راه رفتن را به حداقل می‌رساند. بنابراین بیمار مبتلا به ام‌اس باید در جلسات فیزیوتراپی حضور مستمر داشته باشد تا بتواند روند ضعیف شدن و خشکی عضلات را به تعویق بیندازد. در مجموعه هوم سرویز، خدمات فیزیوتراپی در منزل با حضور فیزیوتراپ خانم و آقا انجام می‌شود و بدون نیاز به جابجایی بیمار، قدرت جسمانی و توانایی حرکتی فرد را افزایش می‌دهد.

فعالیت ورزشی منظم:

یکی از مهم‌ترین کارهایی که به کنترل بیماری ms کمک می‌کند، انجام فعالیت ورزشی منظم است. بیمار با انجام فعالیت‌های جسمانی مانند پیاده‌روی، یوگا، پیلاتس، حرکات کششی و تمرینات مخصوص تقویت عضلات می‌تواند به حفظ قدرت عضلانی خود کمک کند. همچنین این فعالیت‌ها میزان خستگی و ضعف جسمی را به حداقل می‌رسانند و به بهبود خلق‌وخو و افزایش انرژی کمک می‌کنند. البته برنامه ورزش و فعالیت بدنی بیمار باید با توجه به توانایی و وضعیت بدن بیمار انتخاب شود و محدودیت‌های حرکتی این افراد در نظر گرفته شوند. پزشکان توصیه می‌کنند فعالیت‌های ورزشی در حضور فرد متخصص و با استفاده از ابزارهای کمک‌حرکتی انجام شود.

تغذیه مناسب و اصلاح سبک زندگی:

رعایت رژیم غذایی سالم، راهکار درمان قطعی ام اس نیست؛ اما خوردن غذاهای سالم به عملکرد بهتر بدن و کنترل علائم بیماری کمک می‌کند. در رژیم غذایی افراد مبتلا به ms باید مصرف کافی میوه‌ها، سبزیجات و موادغذایی سالم گنجانده شود تا ویتامین‌ها و موادمعدنی لازم به بدن رسانده شود. مصرف مکمل ویتامین D و امگا 3، نوشیدن آب کافی، کنترل استرس، ترک سیگار، خواب کافی شبانه، کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده و کنترل وزن نیز به عملکرد بهتر بدن کمک می‌کند و توانایی بدن برای مقابله با بیماری را افزایش می‌دهد.

دریافت واکسن‌های ضروری (مانند واکسن آنفولانزا) در بیماران مبتلا به ms اهمیت زیادی دارد؛ زیرا از ورود عفونت به بدن و تحریک بیشتر بیماری جلوگیری می‌کند.

حمایت روانی:

بیماری MS با تغییرات خلقی، خستگی ذهنی، اضطراب و افسردگی همراه است؛ بنابراین حمایت روانی از این بیماران اهمیت زیادی دارد. با کمک پزشکان روانشناس، پشتیبانی خانواده از فرد بیمار و روابط سازنده، می‌توان به بهبود افسردگی و اضطراب و افزایش کیفیت زندگی بیماران مبتلا به ms کمک کرد.

نکات مهم برای مراقبت بهتر از بیماران مبتلا به ام‌اس

وقوع حملات و عود کردن بیماری در ms اجتناب ناپذیر است و شما باید مراقبت از بیماران را یاد بگیرید. مثلاً بهتر است محیط منزل را ایمن کنید تا خطر افتادن و آسیب‌دیدگی بیمار به حداقل برسد. همچنین وضعیت سلامتی بیمار را زیر نظر داشته باشید و روند بیماری فرد را بررسی کنید. با انجام این کارها، کنترل بیشتری روی وضعیت بیمار خواهید داشت.

در صورت بروز علائم هشداردهنده مانند ضعف ناگهانی، کاهش میزان بینایی فرد، دوبینی یا اختلال در بلع، لازم است به صورت اورژانسی به پزشک مراجعه کنید. برای انتقال سریع بیمار به مراکز درمانی، شما می‌توانید از خدمات آمبولانس خصوصی در مجموعه هوم سرویز استفاده کنید و فرد بیمار را خیلی سریع به اورژانس برسانید.

جمع‌بندی:

در این مطلب درباره بیماری ام اس و علائم این بیماری با شما صحبت کردیم. سپس روش تشخیص این بیماری و راهکارهای درمانی MS را به شما توضیح دادیم. با تشخیص زودهنگام این بیماری و اقدام برای درمان، می‌توان از پیشرفت این بیماری و وقوع حملات ms پیشگیری کرد.

از اینکه تا انتهای این نوشته با ما همراه بودید از شما متشکریم و برای همه شما عزیزان آرزوی تندرستی و سلامتی را داریم.

تیم پزشکی و پرستاری هوم سرویز در کنار شما است و با ارائه انواع خدمات پزشکی و پرستاری به شما کمک می‌کند تا وضعیت سلامتی خود را بهبود دهید و زندگی راحت‌تر و بدون درد را تجربه کنید.

برای استفاده از خدمات پزشکی هوم سرویز، کافی است به سایت و اپلیکیشن هوم سرویز مراجعه کرده و درخواست خود را ثبت کنید تا همکاران ما با شما تماس بگیرند و هماهنگی‌های لازم را انجام دهند.

همیار شماییم تا پایان سرویس…