تفسیر نوار قلب (ECG یا EKG) | آموزش خواندن نوار قلب به زبان ساده

نوار قلب (نوار ECG یا EKG) آزمایشی ساده و بدون درد است که فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند. پزشکان با توجه به نوار قلب بیمار، وجود بیماری‌های قلبی را تشخیص می‌دهند و عملکرد قلب را بررسی می‌کنند. جالب است بدانید که با تفسیر نوار قلب می‌توان بیش از 200 نوع بیماری قلبی را تشخيص داد؛ به همین دلیل است که گرفتن نوار قلب از بیماران، یکی از اولین کارهایی است که برای تشخیص و درمان بیماری‌های قلبی انجام می‌شود.

در این نوشته، روش صحیح خواندن و تفسیر نوار قلب به زبان ساده را یاد می‌گیرید و می‌توانید عملکرد قلب خود را از روی نوار ECG ارزیابی کنید.

تست نوار قلب چیست و چگونه انجام می شود؟

قلب انسان، مانند پمپ خون‌رسان در بدن است که خون را به سرتاسر نقاط بدن منتقل می‌کند. با تولید سیگنال‌های الکتریکی در قلب و آزاد شدن این سیگنال‌ها، خون به سرتاسر بدن منتقل می‌شود و ماهیچه‌های قلب منقبض می‌شوند. سپس خون کم اکسیژن از سرتاسر بدن جمع‌آوری می‌شود و مجدداً وارد قلب می‌شود که این کار باعث انقباض ماهیچه‌های قلب می‌شود. حالا اگر قلب به‌درستی کار نکند، گردش خون در بدن نیز دچار اختلال می‌شود و علائمی مانند خستگی مزمن، تنگی نفس و درد قفسه سینه در فرد بروز می‌کند.

با رصد سیگنال‌های الکتریکی قلب، می توان بسیاری از بیماری های قلبی را تشخیص داد. برای تست عملکرد قلب، پزشکان از دستگاهی به نام الکتروکاردیوگرام (ElectroCardioGram) استفاده می‌کنند. با وصل کردن این دستگاه به بدن، می‌توان سیگنال‌های الکتریکی قلب را اندازه‌گیری کرد. با ثبت سیگنال‌های قلب روی کاغذ، نوار قلب بیمار (نوار ECG یا EKG) به دست می‌آید که آزمایش بسیار مهمی است و مشکلاتی مانند حمله قلبی، سکته، تغییر اندازه حفره‌های قلب، اختلال در ريتم قلب، افتادگی دریچه قلب، آب آوردن ریه، وجود سوراخ در دیواره قلب، پریکاردیت و… را نشان می‌دهد.

تشخیص سریع بیماری‌های قلبی با کمک نوار قلب

انجام تست نوار قلب معمولاً به بیمارانی توصیه می شود که سابقه تپش قلب، تنگی نفس، درد قفسه سینه، درد، گرفتگی ماهیچه‌های قلب و سابقه سکته قلبی دارند.

مهم‌ترین نشانه مشکل قلبی، درد قفسه سینه همراه با تنگی نفس است. اگر فردی این علائم را دارد، بهتر است هرچه سریع‌تر برای انجام تست نوار قلب اقدام کند. در مجموعه هوم سرویز، خدمات نوار قلب در منزل توسط کادر متخصص و با استفاده از تجهیزات پزشکی درجه یک انجام می‌شود. با ثبت درخواست برای انجام نوار قلب، پرستاران و افراد مجرب در محل حاضر می‌شوند و خیلی سریع نوار قلب بیمار را تهیه می‌کنند. با استفاده از این خدمات، نیازی به جابجایی بیمار نیست و نوار قلب بیمار خیلی راحت و به‌سرعت آماده می‌شود.

مراحل گرفتن نوار قلب

برای گرفتن نوار قلب، ابتدا الکترودهای ریز به قفسه سینه و بازوهای فرد متصل می‌شود و دستگاه روشن می‌شود. این الکترودها، سیگنال‌های الکتریکی را به دستگاه ضبط‌کننده منتقل می‌کنند. با وجود سیگنال‌های الکتریکی در بدن، انقباض و عملکرد قلب قابل مشاهده می‌شود؛ به این صورت که دستگاه ضبط‌کننده، سیگنال‌ها را به صورت نمودار ترسیم می کند که این نمودار، همان نوار قلب یا نوار ECG است.

نکته مهمی که درباره نوار قلب باید بدانید

تفسیر نوار قلب کاری تخصصی است و به دانش پزشکی نیاز دارد؛ بنابراین بهتر است عکس نوار قلب را به پزشک متخصص نشان دهید تا سلامتی قلب را ارزیابی کند. در مجموعه هوم سرویز، انواع خدمات پزشکی و پرستاری با قیمت عالی توسط پزشکان و پرستاران باتجربه انجام می‌شود و شما می‌توانید با پرداخت هزینه ویزیت پزشک عمومی در منزل، نتیجه آزمایش‌ها و تست‌های پزشکی خود را به پزشکان نشان دهید.

اگر برای تفسیر نوار قلب عجله دارید و می‌خواهید سریع‌تر نوار قلب را بررسی کنید، ادامه این مطلب را با دقت مطالعه کنید. با مطالعه ادامه این نوشته، شما می‌توانید اطلاعات اولیه لازم برای تفسیر نوار قلب را یاد بگیرید و هرگونه اختلال در عملکرد قلب را از روی نوار ecg تشخیص دهید.

مفاهیم مهم برای تفسیر نوار قلب

زمانی که الکترودها (سنسورهای مخصوص) به بدن فرد وصل می‌شوند، دستگاه ECG سیگنال‌های الکتریکی تولیدشده توسط قلب را دریافت و ثبت می‌کند.این سیگنال‌ها به شکل خطوط و موج‌های مختلف روی کاغذ یا صفحه نمایش دستگاه ظاهر می‌شوند و به پزشک کمک می‌کنند تا فعالیت الکتریکی قلب را از 12 زاویه مختلف بررسی کند. به همین دلیل است که به نوار ecg، نوار قلب 12 لید گفته می‌شود.

از بین این 12 لید، 6 لید اندامی هستند که فعالیت الکتریکی قلب را در صفحه عمودی بدن بررسی می‌کنند. این لیدها توسط الکترودهای متصل به دست و پا مشخص می‌شوند. (لیدهای اندامی شامل شامل لیدهای I، II، III، aVR، aVL و aVF هستند.)

6 لید دیگر، لیدهای سینه‌ای هستند که توسط الکترودهای وصل شده به قفسه سینه ثبت می‌شوند و فعالیت قلب را در صفحه افقی نشان می‌دهند. (لیدهای سینه‌ای شامل لید V2، V3، V4، V5، V6 و V1 هستند.) با بررسی این 12 لید، می‌توان اطلاعات جامعی را درباره ریتم و ضربان قلب، نحوه انتقال پیام‌های الکتریکی و مشکلات قلبی جمع‌آوری کرد.

روی هر نوار قلب، قسمت‌هایی به نام موج QRS، موج P، موج Q، موج T، فاصله PR، موج دلتا، قطعه ST و فاصله QT را مشاهده خواهید کرد. موج QRS در نوار قلب، از مهم‌ترین امواج نوار ecg است که انقباض بطنی را نشان می‌دهد. در عکس نوار قلب سالم، باید موج P، موج T و امواج QRS شکل طبیعی داشته باشند و فاصله بین ضربان‌ها منظم باشد. بخش‌های اصلی نوار قلب در تصویر زیر مشخص شده است:

در ادامه این نوشته، شما یاد می‌گیرید که از روی نوار ECG ، اطلاعاتی مانند ضربان قلب و ریتم قلبی را پیدا کنید و عملکرد قلب را تجزیه و تحلیل کنید.

اندازه گیری ضربان قلب با توجه به نوار ECG

تعداد ضربان قلب افراد سالم بین 60 تا 100 تپش در دقیقه است. اگر تعداد ضربان قلب فرد به بالای 100 برسد، یعنی به ناهنجاری تندتپشی مبتلا شده است. در صورتی که تعداد ضربان قلب فرد از 60 ضربان کمتر شود، فرد به ناهنجاری کندتپشی مبتلا شده است و باید به پزشک متخصص مراجعه کند.

با تفسیر نوار قلب و تحلیل داده‌ها، می توان تعداد ضربان قلب فرد را به دست آورد. ساده ترین روش اندازه‌گیری ضربان قلب روی نوار ECG، روش 6 ثانیه‌ای است. در این روش، یک قسمت 6 ثانیه ای از نوار قلب را در نظر می‌گیریم و تعداد ضربان‌های قلب را در این قسمت می‌شماریم، سپس عدد به دست آمده را در 10 ضرب می‌کنیم.

شاید بپرسید که چطور 6 ثانیه را روی نوار قلب پیدا کنیم؟ سرعت حرکت کاغذ برای ثبت نوار قلب 25 میلیمتر در ثانیه است؛ بنابراین 30 مربع بزرگ روی کاغذ نشان دهنده 6 ثانیه است. برای اندازه گیری ضربان قلب ابتدا 6 ثانیه را روی کاغذ مشخص کنید و تعداد موج‌های QRS را در این محدوده بشمارید. منظور از موج‌های QRS همان قسمت‌های تیز و اصلی ضربان قلب است. بعد از شمارش تعداد موج‌های QRS، این تعداد را در عدد 10 ضرب کنید. مثلاً اگر 7 موج در 6 ثانیه وجود داشت، ضربان قلب فرد 7*10=70 خواهد بود.

بررسی ریتم قلب از روی نوار ECG

بعد از بررسی تعداد ضربان قلب از روی نوار ECG، حالا باید بررسی کنیم که آیا ضربان های قلب منظم هستند یا خیر؟ و آیا الگوی بی‌نظمی خاصی در عملکرد قلب وجود دارد یا خیر؟

برای بررسی ریتم قلب می‌توان نوار قلب را مانند خطی از ضربان‌های پشت‌سر‌هم در نظر گرفت. سپس فاصله بین ضربان‌ها را با هم مقایسه کرد.

در مرحله اول برای بررسی ریتم قلب لازم است فاصله بین موج های QRS را بررسی کنیم. اگر فاصله بین QRS ها تقریباً یکسان بود، یعنی ریتم قلب منظم است. اگر فاصله بین QRS ها کم و زیاد شود، یعنی ریتم قلب نامنظم است.

بعد از بررسی فواصل میان QRS ها به این نکته دقت کنید که در ریتم سینوسی طبیعی قلب از هر موج QRS، یک موج P وجود داشته باشد. این موضوع به ما نشان می‌دهد که پیام الکتریکی قلب از مسیر طبیعی خود شروع شده و هر موج P با یک ضربان بطنی همراه است.

همچنین دقت کنید که شکل موج‌های P باید شبیه‌به‌هم باشند و با نظم مشخصی قبل از QRS ها ظاهر شوند. اگر شکل یا فاصله موج‌های P با حالت طبیعی تفاوت داشته باشد، ممکن است نشانه‌ای از تغییر در ریتم قلب یا مسیر انتقال پیام الکتریکی قلب باشد.

همچنین اگر هر موج P با QRS دنبال نشود، یعنی در روند انتقال پیام الکتریکی قلب مشکلی پیش آمده است.

بررسی موج P در نوار قلب

عد از بررسی ریتم و ضربان قلب، یکی از بخش‌های مهم در نوار EKG بررسی موج P است. در ریتم سینوسی طبیعی، وجود موج P نشان می‌دهد که پیام الکتریکی قلب شروع شده و دهلیزها را فعال کرده تا برای انقباض آماده شوند. به زبان ساده، موج P نشان‌دهنده شروع فعالیت الکتریکی دهلیزهای قلب است.

در ریتم طبیعی، معمولاً پس از هر موج P یک کمپلکس QRS مشاهده می‌شود. این هماهنگی نشان می‌دهد که پیام الکتریکی از دهلیزها به بطن‌ها منتقل شده و انقباض قلب با نظم مشخصی انجام می‌شود. اگر ارتباط بین موج‌های P و QRS غیرطبیعی باشد، ممکن است نشانه‌ای از اختلال در مسیر هدایت الکتریکی قلب باشد.

در برخی اختلالات ریتم قلب مانند فیبریلاسیون دهلیزی، موج P طبیعی به‌وضوح قابل مشاهده نیست و فعالیت دهلیزها به شکل نامنظم دیده می‌شود. در فلاتر دهلیزی نیز به جای موج P طبیعی، امواج غیرطبیعی با الگوی خاص در نوار قلب مشاهده می‌شوند.

توجه به شکل و اندازه موج P در نوار EKG

بعد از بررسی وجود موج P در نوار قلب، باید به شکل و اندازه آن هم توجه کنید. تغییرات غیرطبیعی در موج P گاهی می‌تواند نشانه تغییر در اندازه یا فشار وارد شده به دهلیزهای قلب باشد.

برای مثال، اگر موج P پهن‌تر از حالت طبیعی شود و حالت دو قسمتی پیدا کند (شبیه حرف M)، ممکن است نشانه بزرگ شدن دهلیز چپ باشد. این الگو در پزشکی با نام P میترال (P Mitrale) شناخته می‌شود و در برخی از بیماری‌های دریچه‌ای قلب یا مشکلاتی که باعث افزایش فشار در دهلیز چپ می‌شوند دیده می‌شود.

همچنین اگر موج P بلند و نوک‌تیز شود، ممکن است نشان‌دهنده الگویی به نام P پولمونال (P Pulmonale) باشد. این تغییر معمولاً با بزرگ شدن یا افزایش فشار در دهلیز راست ارتباط دارد و در بعضی از بیماری‌های قلبی یا ریوی مشاهده می‌شود.

نکته مهم: شکل غیرطبیعی موج P به‌تنهایی به معنی وجود یک بیماری قطعی نیست. پزشک برای تفسیر دقیق نوار قلب، شکل تمام امواج، علائم بیمار و شرایط کلی فرد را در کنار هم بررسی می‌کند.

بررسی فاصله PR در نوار قلب

بعد از بررسی موج P در نوار قلب، باید به فاصله PR هم توجه کنید. فاصله PR مدت زمانی را نشان می‌دهد که طول می‌کشد پیام الکتریکی از دهلیزها به بطن‌ها منتقل شود تا قلب برای انقباض آماده شود.

اگر فاصله PR طولانی‌تر از حد طبیعی باشد، ممکن است نشان‌دهنده کند شدن انتقال پیام الکتریکی بین دهلیزها و بطن‌ها باشد. یکی از حالت‌هایی که می‌تواند باعث افزایش فاصله PR شود، بلوک قلبی درجه یک است. در این شرایط، پیام الکتریکی با تأخیر به بطن‌ها می‌رسد.

در مقابل، اگر فاصله PR کوتاه‌تر از حالت طبیعی باشد، ممکن است نشان‌دهنده انتقال سریع‌تر پیام الکتریکی به بطن‌ها باشد. یکی از علت‌های شناخته‌شده این حالت، سندرم ولف پارکینسون وایت (WPW) است که در بعضی از افراد باعث بروز علائمی مانند تپش قلب، احساس ضربان سریع یا سرگیجه می‌شود.

گاهی ممکن است طول فاصله PR طبیعی باشد، اما بخش PR در نوار قلب پایین‌تر از خط پایه قرار بگیرد. این تغییر که با نام PR Depression شناخته می‌شود، در برخی شرایط مانند التهاب پرده اطراف قلب (پریکاردیت) دیده می‌شود.

نکته مهمی که باید بدانید این است که تغییرات فاصله PR به‌تنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیست و پزشک متخصص، این موضوع را در کنار سایر بخش‌های نوار EKG و علائم فرد بررسی می‌کند.

بررسی موج QRS در نوار قلب

یکی از مهم‌ترین بخش‌های نوار قلب، کمپلکس QRS است. این قسمت نشان‌دهنده عبور پیام الکتریکی در بطن‌های قلب است؛ پیامی که باعث آماده شدن بطن‌ها برای انقباض و پمپاژ خون به بدن می‌شود.

هنگام تفسیر نوار قلب، پزشک به پهنا، ارتفاع و شکل موج QRS توجه می‌کند.

پهنای موج QRS در نوار قلب

در حالت طبیعی، پهنای QRS کمتر از ۰.۱۲ ثانیه است؛ یعنی از ۳ مربع کوچک روی کاغذ نوار قلب کمتر است. اگر QRS بیشتر از این مقدار طول بکشد، به آن QRS پهن گفته می‌شود. پهن شدن QRS به دلایل مختلفی مانند اختلال در مسیر انتقال پیام الکتریکی قلب، افزایش پتاسیم خون، بعضی داروها، ریتم‌های بطنی یا مسیرهای الکتریکی غیرطبیعی مانند سندرم ولف پارکینسون وایت (WPW) اتفاق می‌افتد.

ارتفاع موج QRS در نوار قلب

علاوه بر پهنای QRS، ارتفاع موج‌ها نیز اهمیت دارد. ارتفاع طبیعی QRS در افراد مختلف متفاوت است و به عواملی مانند سن، جثه، وضعیت بدن و نوع لید نوار قلب بستگی دارد. اگر ارتفاع QRS کمتر از حد معمول باشد، به آن ولتاژ پایین گفته می‌شود. این حالت ممکن است در شرایطی مانند اضافه‌وزن شدید، تجمع مایع اطراف قلب، بیماری‌های ریوی مانند آمفیزم یا برخی بیماری‌های عضله قلب دیده شود.

در مقابل، بلند بودن بیش از حد ارتفاع QRS گاهی می‌تواند نشانه ضخیم شدن عضله بطن چپ قلب (LVH) باشد. این اتفاق معمولاً زمانی رخ می‌دهد که بطن چپ برای مدت طولانی مجبور باشد خون را با فشار بیشتری پمپاژ کند؛ به همین دلیل در افرادی که فشار خون بالا دارند بیشتر دیده می‌شود.

برای بررسی دقیق‌تر اندازه و ضخامت بطن‌های قلب، پزشک معمولاً نتیجه اکوکاردیوگرافی (اکو قلب) را نیز در کنار نوار قلب بررسی می‌کند. در مجموعه هوم سرویز، خدمات اکو قلب در منزل توسط متخصص قلب و به صورت شبانه‌روزی انجام می‌شود. انجام اکو قلب برای بیماران مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای قلب ضروری است و کمک می‌کند تا پزشک سریع‌تر وضعیت دیواره های قلب، سرخرگ‌ها و دریچه های قلب را بررسی کند.

بررسی موج Q در نوار قلب

موج Q اولین قسمت رو به پایین (بخش منفی) در موج QRS است. این موج کوچک معمولاً به دلیل مسیر طبیعی حرکت پیام الکتریکی در بخش میانی قلب (سپتوم یا دیواره بین دو بطن) ایجاد می‌شود.

در حالت طبیعی، موج Q معمولاً کوچک، کوتاه و کم‌عمق است. عرض این موج به اندازه یک لید حداقل 0.04 ثانیه‌ای (یک مربع کوچک) است. اگر این موج پهن‌تر یا عمیق‌تر از حالت معمول باشد، نیاز است بررسی دقیق‌تری روی نوار قلب انجام شود.

وجود موج Q به‌تنهایی به معنی وجود بیماری قلبی نیست و در بسیاری از افراد به شکل طبیعی دیده می‌شود. اما اگر موج Q بیش از حد عمیق یا پهن باشد و در بخش‌های مختلف نوار قلب به شکل غیرطبیعی دیده شود، ممکن است به عنوان موج Q غیرطبیعی یا پاتولوژیک شناخته شود. این تغییرات گاهی با آسیب به عضله قلب یا سابقه سکته قلبی ارتباط دارند و پزشک متخصص این موضوع را در کنار سایر بخش‌های نوار قلب و وضعیت بیمار بررسی می‌کند.

بررسی قطعه ST در نوار قلب

یکی از قسمت‌های مهم در نوار قلب، قطعه ST است. این قسمت از نوار قلب بعد از کمپلکس QRS و قبل از موج T قرار دارد. در حالت طبیعی، قطعه ST معمولاً نزدیک خط پایه نوار قلب دیده می‌شود.

هنگام تفسیر نوار قلب، پزشک بررسی می‌کند که قطعه ST نسبت به خط پایه در چه موقعیتی قرار دارد. بالا رفتن یا پایین آمدن غیرطبیعی این قسمت می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و باید در کنار سایر قسمت‌های نوار قلب و علائم فرد بررسی شود.

بررسی بالا رفتن یا پایین آمدن قطعه ST

بالا رفتن قطعه ST در برخی شرایط می‌تواند یکی از نشانه‌های آسیب عضله قلب و سکته حاد قلبی باشد. با این حال، هر بالا رفتن ST به معنی سکته قلبی نیست. برای مثال، در بعضی افراد جوان و سالم الگویی به نام Early Repolarization یا «رپولاریزاسیون زودرس» دیده می‌شود که باعث بالا رفتن ST می‌شود و در بسیاری از موارد، خطری ندارد. اتفاقات دیگری مانند التهاب پرده اطراف قلب نیز باعث بالا رفتن ST می‌شوند.

پایین‌تر قرار گرفتن قطعه ST از خط پایه نیز دلایل مختلفی دارد. یکی از علت‌های مهم آن، کاهش خون‌رسانی به عضله قلب (ایسکمی) است. مصرف بعضی داروها مانند دیگوکسین نیز می‌تواند باعث تغییر شکل و پایین آمدن ST در نوار قلب شود.

گاهی پزشک مشاهده می‌کند که قطعه ST در بعضی از لیدهای نوار قلب بالا رفته، اما در لیدهای دیگری که قلب را از جهت متفاوتی بررسی می‌کنند، ST پایین آمده است. به این حالت «تغییرات متقابل» یا Reciprocal Changes گفته می‌شود. وجود این الگو، در کنار علائم فرد و سایر تغییرات نوار قلب، به پزشک در تشخیص بعضی سکته‌های حاد قلبی کمک می‌کند.

نکته مهم: بالا یا پایین بودن قطعه ST به‌تنهایی برای تشخیص سکته یا بیماری قلبی کافی نیست. پزشک محل تغییرات، شکل قطعه ST، لیدهایی که تغییر در آن‌ها دیده شده و سایر علائم بیمار را نیز بررسی می‌کند.

بررسی موج T در نوار EKG

یکی از موج‌های مهم در نوار قلب، موج T است. این موج نشان‌دهنده مرحله بازگشت فعالیت الکتریکی بطن‌های قلب به حالت طبیعی پس از انقباض است. هنگام تفسیر نوار قلب، پزشک به شکل، ارتفاع و جهت موج T توجه می‌کند.

در حالت طبیعی، موج T معمولاً شکلی صاف، گرد و کمی برآمده دارد. این موج در بیشتر لیدهای نوار قلب به سمت بالا (مثبت) دیده می‌شود، اما در بعضی لیدها مانند aVR منفی بودن موج T می‌تواند کاملاً طبیعی باشد.

موج T طبیعی معمولاً دو طرف کاملاً متقارن ندارد و بخش ابتدایی آن نسبت به قسمت برگشتی، شیب ملایم‌تری دارد. تغییر در شکل، ارتفاع یا جهت موج T می‌تواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت قلب در اختیار پزشک قرار دهد.

آیا معکوس شدن موج T همیشه نشانه بیماری است؟

خیر. منفی شدن موج T در بعضی لیدها می‌تواند طبیعی باشد، اما اگر این تغییر در لیدهایی دیده شود که انتظار آن وجود ندارد، ممکن است نیاز به بررسی بیشتر داشته باشد.

تغییرات غیرطبیعی موج T در شرایطی مانند کاهش خون‌رسانی به عضله قلب (ایسکمی)، ضخیم شدن بطن‌های قلب، برخی اختلالات هدایت الکتریکی قلب، کاهش پتاسیم خون (هیپوکالمی) یا مصرف بعضی داروها مانند دیگوکسین دیده می‌شود.

فاصله QT در نوار قلب

یکی دیگر از بخش‌های مهم در نوار قلب، فاصله QT است. این فاصله مدت زمانی را نشان می‌دهد که طول می‌کشد بطن‌های قلب فعال شوند و سپس فعالیت الکتریکی آن‌ها به حالت طبیعی بازگردد. فاصله QT از شروع کمپلکس QRS تا پایان موج T اندازه‌گیری می‌شود. این فاصله، اطلاعات مهمی درباره مدت زمان فعالیت الکتریکی بطن‌های قلب را در اختیار پزشک قرار می‌دهد.

نکته مهم این است که طول فاصله QT با تعداد ضربان قلب تغییر می‌کند. به همین دلیل پزشکان برای ارزیابی دقیق‌تر از عددی به نام QTc (QT اصلاح‌شده) استفاده می‌کنند که مقدار QT را با توجه به ضربان قلب اصلاح می‌کند.

طولانی شدن QT احتمال ابتلا به برخی اختلالات مهم ریتم قلب را افزایش می‌دهد؛ به همین دلیل پزشک هنگام تفسیر نوار قلب به آن توجه می‌کند.

یکی از روش‌های تقریبی برای بررسی QT، مقایسه فاصله QT با فاصله بین دو ضربان متوالی قلب (فاصله R-R) است؛ اما تشخیص دقیق طولانی بودن QT معمولاً با محاسبه QTc انجام می‌شود.

عوامل مختلفی می‌توانند باعث طولانی شدن QT شوند، از جمله مصرف برخی داروها مانند بعضی داروهای ضدافسردگی و آنتی‌بیوتیک‌ها، کاهش سطح پتاسیم یا کلسیم خون، کاهش دمای بدن، کم‌کاری تیروئید، عوامل ارثی و برخی بیماری‌های قلبی مانند ایسکمی یا التهاب عضله قلب (میوکاردیت).

البته طولانی شدن QT به‌تنهایی به معنی وجود یک بیماری خطرناک نیست. پزشک برای تفسیر دقیق‌تر، مقدار QTc، ضربان قلب، داروهای مصرفی، نتایج آزمایش‌های خون و علائم فرد را در کنار سایر بخش‌های نوار قلب بررسی می‌کند.

از آنجا که تغییر سطح بعضی املاح خون مانند پتاسیم و کلسیم روی فاصله QT تأثیر می‌گذارد، انجام آزمایش خون برای بررسی بهتر کمک‌کننده است. با استفاده از خدمات آزمایش خون در منزل، شما می‌توانید آزمایش‌های مهم را در اولین فرصت انجام دهید و نتیجه آزمایش‌ها را برای بررسی دقیق‌تر به پزشک متخصص نشان دهید.

بررسی موج دلتا در نوار ECG

موج دلتا یکی از تغییراتی است که ممکن است در ابتدای موج QRS در نوار قلب دیده شود. این موج باعث می‌شود شروع QRS به جای یک شروع سریع و مشخص، حالت شیب‌دار و غیرطبیعی پیدا کند.

وجود موج دلتا معمولاً نشان‌دهنده این است که بخشی از بطن‌های قلب از طریق مسیر الکتریکی اضافی، زودتر از مسیر طبیعی فعال شده‌اند. این حالت به عنوان «پیش‌تحریکی قلب» شناخته می‌شود و یکی از مهم‌ترین شرایطی که با آن ارتباط دارد، سندرم ولف پارکینسون وایت (WPW) است. در افراد مبتلا به WPW، معمولاً فاصله PR کوتاه‌تر از حالت طبیعی است و شکل موج QRS نیز تغییر می‌کند. این تغییرات به دلیل وجود یک مسیر اضافی برای انتقال پیام الکتریکی در قلب ایجاد می‌شوند.

وجود موج دلتا به‌تنهایی به معنی وجود یک مشکل خطرناک نیست، اما در بعضی افراد با حملات تپش قلب یا ریتم‌های سریع قلب همراه است که نیاز به بررسی پزشکی دارد.

حالا که با تمام قسمت‌های نوار ECG آشنا شدید، بهتر می‌توانید تفسیر نوار قلب را انجام دهید. جدول زیر به شما کمک می‌کند تا مهم‌ترین اطلاعات موجود در نوار قلب را تشخیص دهید و بررسی دقیق‌تری از نوار ecg داشته باشید.

تفسیر نوار قلب به زبان ساده

موضوع مورد بررسی	چه چیزی را در نوار قلب بررسی کنیم؟	مفهوم ساده
ضربان قلب	تعداد ضربان در دقیقه	آیا ضربان قلب خیلی کند، خیلی سریع یا در محدوده طبیعی است؟
ریتم قلب	منظم بودن فاصله بین ضربان‌ها	آیا ضربان‌ها با نظم مشخص تکرار می‌شوند یا نامنظم هستند؟
موج P	وجود، شکل و نظم موج P	آیا فعالیت الکتریکی دهلیزها طبیعی شروع می‌شود؟
ارتباط P و QRS	آیا بعد از هر موج P یک QRS وجود دارد؟	آیا پیام الکتریکی از دهلیزها به بطن‌ها به‌درستی منتقل می‌شود؟
فاصله PR	مدت زمان انتقال پیام از دهلیز به بطن	آیا انتقال پیام الکتریکی طبیعی و بدون تأخیر انجام می‌شود؟
موج QRS	پهنا، ارتفاع و شکل QRS	آیا فعال شدن بطن‌های قلب طبیعی است؟
موج Q	عمق و پهنای موج Q	آیا نشانه‌ای از تغییرات غیرطبیعی در عضله قلب وجود دارد؟
قطعه ST	بالا یا پایین بودن ST نسبت به خط پایه	آیا نشانه‌ای از تغییر در خون‌رسانی یا آسیب احتمالی قلب وجود دارد؟
موج T	شکل، جهت و ارتفاع موج T	آیا بازگشت فعالیت الکتریکی بطن‌ها طبیعی است؟
فاصله QT	طول مدت فعالیت الکتریکی بطن‌ها	آیا خطر برخی اختلالات ریتم قلب افزایش پیدا کرده است؟
موج دلتا	وجود موج دلتا و تغییر شکل QRS	آیا مسیر الکتریکی اضافی در قلب وجود دارد؟

با کمک این جدول می‌توانید تفسیر کوتاهی از نوار قلب داشته باشید؛ اما بهتر است بررسی دقیق‌تر را به پزشک متخصص بسپارید تا وضعیت و عملکرد قلب را کامل بررسی کند.

جمع‌بندی مطالب

 در این نوشته، قسمت‌های مختلف نوار قلب را بررسی کردیم و به شما توضیح دادیم که هرکدام از بخش‌های نوار ECG مربوط به چیست و چه مفهومی دارد. سپس روش تفسیر نوار قلب به زبان ساده را به شما یاد دادیم و عکس نوار قلب سالم و نوار قلب خطرناک را به شما نشان دادیم. بعد از مطالعه این نوشته، شما با مهم‌ترین قسمت‌های نوار ecg آشنا شده‌اید و می‌توانید به اطلاعات کافی از نوار قلب دسترسی داشته باشید.

در تمام ساعت‌های شبانه روز، شما می‌توانید از خدمات پزشکی و پرستاری هوم سرویز استفاده کنید و از سلامتی خود و خانواده عزیزتان مراقبت کنید. هوم سرویز با ارائه خدماتی مانند تزریقات سرم و آمپول، آزمایش قند خون، ارسال دارو، فصد خون در منزل، پانسمان زخم و… در خدمت شما عزیزان است و تمام این خدمات را با بهترین قیمت انجام می‌دهد.

برای استفاده از خدمات پزشکی هوم سرویز، کافی است به سایت و اپلیکیشن هوم سرویز مراجعه کرده و درخواست خود را ثبت کنید تا همکاران ما با شما تماس بگیرند و هماهنگی‌های لازم را انجام دهند.

همیار شماییم تا پایان سرویس…