چند دقیقه از شروع کلاس گذشته، بیشتر میکروفونها خاموشاند و پاسخ هر سؤال با سکوتی طولانی روبهرو میشود. این وضعیت برای هر معلمی آشناست. وقتی دانشآموز فقط شنونده باشد و خبری از بازی برای کلاس مجازی نباشد، حتی جذابترین درس هم بعد از مدتی خستهکننده میشود.
یک بازی کوتاه میتواند فضای کلاس را عوض کند. بعضی بازیها تمرکز دانشآموزان را بالا میبرند، بعضی برای مرور درس مناسباند و بعضی دیگر اجازه میدهند بچهها پس از مدتی نشستن، از جای خود بلند شوند و حرکت کنند. البته بازی برای کلاس مجازی نباید پیچیده، طولانی یا وابسته به امکانات خاص باشد؛ وگرنه بهجای ایجاد هیجان، نظم کلاس را به هم میزند.
در این مطلب ۱۵ ایده بازی برای کلاس مجازی و زنگ ورزش آنلاین را معرفی میکنیم. بیشتر این بازیها با دوربین، میکروفون، کاغذ و چند وسیله ساده اجرا میشوند و میتوان قوانینشان را متناسب با سن دانشآموزان تغییر داد.
جدول بازیهای مناسب برای کلاس مجازی
| نام بازی | گروه سنی پیشنهادی | زمان تقریبی | نوع فعالیت |
|---|---|---|---|
| بگرد و پیدا کن | پیشدبستانی و ابتدایی | ۵ تا ۱۰ دقیقه | حرکتی و تمرکزی |
| پیدا کردن حروف و کلمهسازی | پیشدبستانی و ابتدایی | ۵ تا ۱۰ دقیقه | آموزشی |
| توپ مجازی | تمام پایهها | ۵ دقیقه | گروهی |
| نمایش بداهه و پانتومیم درسی | ابتدایی و متوسطه اول | ۱۰ دقیقه | نمایشی |
| رمز کلاس | تمام پایهها | در طول کلاس | تمرکزی |
| داستانگویی با تصاویر | ابتدایی و متوسطه اول | ۱۰ تا ۱۵ دقیقه | خلاقانه |
| حدس تصویر زومشده | تمام پایهها | ۵ تا ۱۰ دقیقه | تصویری |
| نقاشی و حدس کلمه | پیشدبستانی و ابتدایی | ۱۰ دقیقه | هنری و آموزشی |
| مسابقه پنجثانیهای | ابتدایی و متوسطه اول | ۵ تا ۱۰ دقیقه | سرعتی |
| بیست سؤالی | ابتدایی و متوسطه اول | ۱۰ دقیقه | فکری |
| مسابقه آنلاین امتیازی | ابتدایی و متوسطه اول | ۱۰ تا ۱۵ دقیقه | آموزشی |
| فرمانده میگوید | پیشدبستانی و ابتدایی | ۵ تا ۱۰ دقیقه | حرکتی |
| نرمش کوتاه با تاس حرکتی | ابتدایی و متوسطه اول | ۵ تا ۱۰ دقیقه | ورزشی |
| چالش مسیر هفتگی | ابتدایی و متوسطه اول | فعالیت هفتگی | ورزشی |
| بازی حرکتی با کنسول | ابتدایی و متوسطه اول | ۱۵ تا ۳۰ دقیقه | حرکتی و دیجیتال |
چرا بازی در کلاس آنلاین اهمیت دارد؟
در کلاس آنلاین، معلم نمیتواند مانند کلاس حضوری تمام واکنشهای دانشآموزان را ببیند. خاموش بودن دوربین، قطع شدن صدا و فاصله فیزیکی نیز مشارکت را دشوارتر میکند. بازی این فاصله را تا حدی کم میکند و به دانشآموز فرصت میدهد از حالت شنونده بیرون بیاید.
بازیهای آموزشی برای مرور درس، تقویت حافظه و ارزیابی غیرمستقیم دانشآموزان مناسباند. بازیهای گروهی نیز گفتوگو و همکاری را بیشتر میکنند. از طرف دیگر، فعالیتهای حرکتی کوتاه میتوانند وقفهای مفید میان بخشهای مختلف درس ایجاد کنند. براساس راهنمای فعالیت بدنی در کلاس از CDC، وقفههای حرکتی کوتاه میتوانند به تمرکز، مشارکت و رفتار بهتر دانشآموزان در کلاس کمک کنند.
البته قرار نیست تمام زمان کلاس صرف بازی شود. برای بیشتر کلاسها، یک فعالیت ۵ تا ۱۰ دقیقهای کافی است. بازی باید هدف مشخص، زمان محدود و پایان روشن داشته باشد.
بهترین بازیها برای کلاس مجازی و کلاس آنلاین
۱. بازی بگرد و پیدا کن
«بگرد و پیدا کن» یکی از سادهترین بازیها برای کلاس مجازی است. معلم نام یا ویژگی یک وسیله را اعلام میکند و دانشآموزان باید آن را در خانه پیدا کنند و جلوی دوربین نشان دهند. برای مثال میتوان گفت: «یک وسیله قرمز»، «چیزی که با حرف ب شروع میشود» یا «وسیلهای که از چوب ساخته شده است».
برای جلوگیری از شلوغی، بهتر است دانشآموزان پیش از حرکت میکروفون خود را ببندند و برای پیدا کردن وسیله یک دقیقه زمان داشته باشند. امتیاز فقط به سریعترین نفر داده نشود؛ انتخاب درست، توضیح درباره وسیله و رعایت زمان نیز میتواند امتیاز داشته باشد.
این بازی برای کلاس مجازی پیشدبستانی و دوره ابتدایی بسیار مناسب است و میتوان آن را با درس فارسی، علوم، زبان و حتی ریاضی ترکیب کرد.
۲. بازی پیدا کردن حروف و کلمهسازی
معلم یک حرف را انتخاب میکند و از دانشآموزان میخواهد در مدت مشخص، چند وسیله پیدا کنند که نامشان با آن حرف شروع شود. در مدل دیگر، چند حرف روی صفحه نمایش داده میشود و دانشآموزان باید با آنها کلمه بسازند.
برای دانشآموزان کوچکتر میتوان از حروف ساده و تصاویر کمک گرفت. در پایههای بالاتر نیز میشود بازی را دشوارتر کرد؛ مثلاً کلمات باید به یک موضوع درسی مربوط باشند یا دانشآموز با کلمه پیدا شده یک جمله کامل بسازد.
۳. بازی توپ مجازی
در این بازی توپ واقعی وجود ندارد. معلم نام یکی از دانشآموزان را میگوید و وانمود میکند توپ را به سمت او پرتاب کرده است. دانشآموز باید به یک سؤال پاسخ دهد و سپس نام نفر بعدی را بگوید و توپ خیالی را برای او بفرستد.
سؤالها میتوانند درسی یا سرگرمکننده باشند. برای مثال: «حاصل ۷ ضرب در ۸ چیست؟»، «نام یک حیوان پستاندار را بگو» یا «اگر میتوانستی به یک کشور سفر کنی، کجا میرفتی؟». سرعت بازی باعث میشود بیشتر دانشآموزان حواسشان به کلاس باشد؛ چون نمیدانند توپ چه زمانی به آنها میرسد.
۴. نمایش بداهه و پانتومیم درسی
یک دانشآموز کلمه، شغل، حیوان یا مفهوم درسی مشخصی را بدون حرف زدن اجرا میکند و بقیه باید آن را حدس بزنند. برای درس علوم میتوان حرکت حیوانات یا وضعیتهای مختلف آب را اجرا کرد. در درس فارسی نیز شخصیتها، افعال یا واژههای کتاب انتخابهای خوبی هستند.
بهتر است کلمه از طریق پیام خصوصی برای اجراکننده فرستاده شود تا دیگران آن را نبینند. هر اجرا نیز بیشتر از یک دقیقه طول نکشد. پانتومیم درسی یکی از ایده های خلاقانه برای کلاس مجازی است؛ چون هم خنده و هیجان ایجاد میکند و هم مطالب درس را از حالت حفظی بیرون میآورد.
۵. بازی رمز کلاس
معلم پیش از شروع درس یک حرکت یا عبارت کوتاه را بهعنوان رمز مشخص میکند؛ مثلاً دست زدن، بالا بردن دو انگشت یا گفتن یک کلمه خاص. هر زمان معلم در طول تدریس آن علامت را نشان داد، دانشآموزان باید همان حرکت را تکرار کنند.
این بازی قرار نیست چند دقیقه از کلاس را به خود اختصاص دهد. در تمام جلسه جریان دارد و مشخص میکند چه کسانی با دقت بیشتری درس را دنبال کردهاند. برای جذابتر شدن آن میتوان در پایان کلاس به دانشآموزانی که تمام رمزها را دیدهاند یک امتیاز کوچک داد.
۶. داستانگویی با تصاویر
معلم سه یا چهار تصویر نامرتبط روی صفحه نشان میدهد؛ مثلاً یک دوچرخه، گربه، ساعت و جنگل. دانشآموزان باید داستانی بسازند که تمام این تصاویر در آن حضور داشته باشند.
داستان میتواند انفرادی یا گروهی ساخته شود. در مدل گروهی، هر دانشآموز فقط یک جمله میگوید و نفر بعد باید داستان را از همان نقطه ادامه دهد. نتیجه معمولاً غیرقابلپیشبینی و بامزه میشود؛ اما پشت این سرگرمی، تمرین مهمی برای جملهسازی، گوش دادن و ادامه دادن فکر دیگران قرار دارد.
۷. بازی حدس تصویر زوم شده
معلم بخشی بسیار نزدیک از تصویر یک شیء، حیوان، مکان یا شخصیت را روی صفحه نمایش میدهد. دانشآموزان باید با دیدن جزئیات کوچک، تصویر اصلی را حدس بزنند. سپس در هر مرحله بخش بیشتری از عکس نمایش داده میشود.
این بازی را میتوان برای بیشتر درسها تغییر داد. تصویر برگ و بدن حیوان برای علوم، نقشه برای جغرافیا و بخشی از یک اثر تاریخی برای مطالعات اجتماعی مناسب است. دانشآموزی که زودتر پاسخ میدهد باید دلیل حدس خود را نیز توضیح دهد؛ در غیر این صورت بازی خیلی زود به مسابقه حدسهای تصادفی تبدیل میشود.
۸. نقاشی و حدس کلمه
یکی از دانشآموزان کلمهای را روی کاغذ نقاشی میکند و آن را مقابل دوربین میگیرد. بقیه باید بدون شنیدن هیچ توضیحی، کلمه را تشخیص دهند. استفاده از نوشته، عدد یا اشاره مستقیم به حروف کلمه ممنوع است.
برای پیشدبستانیها میتوان موضوعات سادهای مانند خورشید، خانه، درخت و حیوانات را انتخاب کرد. در پایههای بالاتر، مفاهیم درسی یا ترکیبهای دشوارتر جذابیت بیشتری دارند. کیفیت نقاشی مهم نیست؛ اتفاقاً گاهی یک نقاشی عجیب، بازی را بسیار بامزهتر میکند.
۹. مسابقه پنج ثانیهای
معلم یک موضوع مشخص میکند و دانشآموز باید در مدت پنج ثانیه سه پاسخ مرتبط بدهد. برای مثال: «سه حیوان اهلی»، «سه کلمه با حرف س»، «سه عدد زوج» یا «سه کاری که برای حفظ محیطزیست انجام میدهیم».
زمان کوتاه، بازی را هیجانانگیز میکند؛ اما سؤالها باید متناسب با سن دانشآموز باشند. برای دوره پیشدبستانی یا پایه اول میتوان زمان را به ۱۰ ثانیه افزایش داد. هدف این نیست که دانشآموز تحت فشار قرار بگیرد؛ بازی باید سرعت بازیابی اطلاعات را تمرین دهد.
۱۰. بازی بیست سؤالی
معلم یا یکی از دانشآموزان یک شخص، حیوان، شیء یا مکان را در ذهن خود انتخاب میکند. دیگران اجازه دارند حداکثر بیست سؤال بپرسند، اما پاسخ تمام سؤالها فقط باید «بله» یا «خیر» باشد.
دانشآموزان خیلی زود متوجه میشوند که نوع سؤال از تعداد سؤال مهمتر است. «آیا زنده است؟» اطلاعات بیشتری از «آیا گربه است؟» به گروه میدهد. همین نکته بازی را به تمرینی برای دستهبندی، استدلال و رسیدن مرحلهبهمرحله به پاسخ تبدیل میکند.
۱۱. مسابقه آنلاین با نرم افزار های آموزشی
برای مرور درس میتوان یک آزمون چندگزینهای کوتاه ساخت و دانشآموزان را براساس پاسخ درست و سرعت عمل امتیازبندی کرد. پرسشها بهتر است کوتاه باشند و میان آنها چند سؤال تصویری یا سرگرمکننده نیز قرار بگیرد.
برای اجرای این بازی باید پیش از کلاس نرمافزار، لینک ورود و نحوه شرکت در مسابقه آزمایش شود. اگر برنامههای لازم روی کامپیوتر نصب نیستند یا اجرای آنها با مشکل روبهرو میشود، خدمات نصب نرم افزار و بازی در محل برای نصب و راهاندازی برنامههای موردنیاز در دسترس است.
ایده های جالب برای زنگ ورزش مجازی
زنگ ورزش مجازی نباید به تماشای حرکات معلم روی صفحه محدود شود. دانشآموز باید بتواند حرکت کند، امتیاز بگیرد و احساس کند بخشی از یک فعالیت گروهی است. البته فضای خانه همه بچهها یکسان نیست؛ بنابراین حرکات باید ساده، کمخطر و بدون نیاز به تجهیزات گرانقیمت باشند.
۱۲. بازی فرمانده میگوید
معلم نقش فرمانده را برعهده میگیرد و دستورهای حرکتی میدهد: «فرمانده میگوید دستها بالا»، «فرمانده میگوید سه بار درجا بزن» یا «فرمانده میگوید مثل یک پرنده بال بزن». دانشآموزان فقط زمانی باید حرکت را انجام دهند که جمله با عبارت «فرمانده میگوید» شروع شده باشد.
اگر معلم بدون گفتن این عبارت دستوری بدهد، هرکس حرکت را انجام دهد یک امتیاز از دست میدهد. این بازی هم بدن را درگیر میکند و هم دقت شنیداری دانشآموزان را میسنجد. برای ورزش مجازی دانشآموزان ابتدایی، یکی از سادهترین و موفقترین انتخابهاست.
۱۳. نرمش کوتاه با تاس حرکتی
برای هر عدد تاس یک حرکت تعیین کنید:
- عدد ۱: پنج مرتبه دستها بالا و پایین
- عدد ۲: پنج حرکت پروانه
- عدد ۳: ده ثانیه راه رفتن درجا
- عدد ۴: پنج مرتبه نشستن و بلند شدن از روی صندلی
- عدد ۵: حفظ تعادل روی یک پا
- عدد ۶: انتخاب حرکت توسط دانشآموز
معلم تاس واقعی یا مجازی را میاندازد و تمام کلاس حرکت مربوط به عدد را انجام میدهد. بهتر است تعداد تکرارها کم باشد و پیش از شروع، دانشآموزان اطراف خود را خالی کنند. این فعالیت برای ایجاد یک وقفه حرکتی پنجدقیقهای میان درسها نیز مناسب است.
۱۴. چالش مسیر هفتگی با پیادهروی، دوچرخه یا تردمیل
در این چالش، هر دانشآموز یک فعالیت متناسب با امکانات خود انتخاب میکند: پیادهروی، دوچرخهسواری یا استفاده از تردمیل. هدف میتواند تعداد روزهای فعالیت یا مدت زمان ورزش در طول هفته باشد. در جلسه بعد، دانشآموزان نتیجه را گزارش میدهند و درباره تجربه خود حرف میزنند.
این فعالیت نباید به مسابقه سرعت یا طی کردن بیشترین مسافت تبدیل شود. استمرار و رعایت ایمنی مهمتر است. کودکان هنگام دوچرخهسواری باید از دوچرخه متناسب با قد خود و تجهیزات محافظ استفاده کنند. راهنمای خرید دوچرخه برای کودکان نکات انتخاب سایز و مدل مناسب را توضیح میدهد.
پیش از شروع چالش نیز سلامت وسیله باید بررسی شود. ترمز، لاستیک و زنجیر معیوب میتواند دوچرخهسواری را خطرناک کند و صدا، توقف ناگهانی یا لغزش نوار تردمیل را هم نباید نادیده گرفت. برای برطرف کردن این مشکلات میتوان از خدمات تعمیر دوچرخه در محل یا تعمیر تردمیل کمک گرفت.
۱۵. بازی حرکتی و گروهی با کنسول
اگر دانشآموز به کنسول و بازی حرکتی دسترسی دارد، میتوان یک فعالیت اختیاری برای بعد از کلاس تعریف کرد. بازیهای رقص، ورزش، مسابقهای و همکاری گروهی گزینههای مناسبتری هستند. دانشآموز میتواند نتیجه، مدت فعالیت یا تجربه خود را در جلسه بعد با کلاس در میان بگذارد.
این بازی نباید بخشی اجباری از زنگ ورزش باشد؛ چون همه دانشآموزان کنسول ندارند. میتوان آن را در کنار پیادهروی و نرمش خانگی بهعنوان یکی از چند انتخاب قرار داد. والدینی که قصد تهیه دستگاه دارند نیز بهتر است پیش از تصمیمگیری، تفاوت مدلها، بازیها و هزینههای جانبی را در راهنمای خرید کنسول بازی بررسی کنند.
اگر کنسول هنگام اجرای بازی خاموش میشود، تصویر نمیدهد یا دستههای آن درست کار نمیکنند، ادامه استفاده ممکن است مشکل را جدیتر کند. در این شرایط میتوان عیبیابی دستگاه را به متخصصان تعمیر کنسول بازی سپرد.
کدام بازیها برای کلاس مجازی پیشدبستانی مناسباند؟
بازی پیشدبستانی باید قانون ساده و زمان کوتاهی داشته باشد. «بگرد و پیدا کن»، «نقاشی و حدس کلمه»، «فرمانده میگوید»، «پیدا کردن حروف» و «داستانگویی با تصاویر» انتخابهای مناسبتری هستند. بازیهایی مانند بیست سؤالی یا مسابقه پنجثانیهای نیز باید با سؤالهای بسیار ساده و زمان بیشتر اجرا شوند.
در این سن، نتیجه بازی اهمیت چندانی ندارد. کودک باید فرصت حرف زدن، حرکت کردن و اشتباه کردن داشته باشد. حذف کردن کودک از بازی بهدلیل پاسخ اشتباه معمولاً نتیجه خوبی ندارد؛ بهتر است امتیازها جمع شوند و همه تا پایان در فعالیت باقی بمانند.
این بازیها فقط مخصوص کلاس نیستند و والدین یا مراقب کودک هم میتوانند آنها را در خانه اجرا کنند. هنگام انتخاب پرستار کودک در منزل نیز میتوان درباره اجرای بازیهای آموزشی، نقاشی و قصهگویی متناسب با سن کودک سؤال کرد.
بهترین بازی برای زنگ ورزش مجازی کلاس هفتم چیست؟
دانشآموزان کلاس هفتم معمولاً با بازیهای بیشازحد کودکانه ارتباط خوبی برقرار نمیکنند. برای این گروه سنی، رقابت کوتاه، ثبت رکورد شخصی و امکان انتخاب فعالیت جذابتر است. تاس حرکتی، چالش مسیر هفتگی، پانتومیم درسی، مسابقه پنجثانیهای و آزمون آنلاین امتیازی انتخابهای مناسبتری هستند.
میتوان کلاس را به چند گروه تقسیم کرد و امتیاز هر فعالیت را به مجموع امتیاز گروه افزود. با این روش حتی دانشآموزی که در حرکت ورزشی قوی نیست، از طریق پاسخ دادن به سؤال یا همکاری با گروه در نتیجه نهایی سهم خواهد داشت.
هنگام اجرای بازی در کلاس آنلاین به چه نکاتی توجه کنیم؟
پیش از شروع، قانون بازی را در چند جمله توضیح دهید و یک نمونه کوتاه اجرا کنید. اگر توضیح قوانین بیشتر از خود بازی طول بکشد، احتمالاً فعالیت بیشازحد پیچیده انتخاب شده است.
زمان بازی نیز از ابتدا مشخص باشد. برای یک کلاس معمولی، پنج تا ده دقیقه کافی است. بازیهای طولانی را میتوان به پایان هفته یا زنگ ورزش منتقل کرد.
در فعالیتهای حرکتی، دانشآموزان باید اطراف خود را خالی کنند و از پریدن روی سطح لغزنده یا انجام حرکات دشوار خودداری کنند. استفاده از دوچرخه، تردمیل و کنسول حرکتی نیز باید خارج از کلاس زنده و با اطلاع والدین انجام شود.
حریم خصوصی دانشآموزان را هم جدی بگیرید. ضبط تصویر، انتشار نتیجه مسابقه یا ورود به پلتفرمهای ناشناس نباید بدون اطلاع خانواده انجام شود. مقاله نظارت والدین بر استفاده دانشآموزان از گوشی نکات بیشتری درباره مدیریت استفاده کودکان از موبایل و فضای آنلاین دارد.
جمعبندی
یک بازی خوب برای کلاس مجازی لزوماً به ابزار عجیب یا طراحی پیچیده نیاز ندارد. گاهی یک تصویر ناقص، چند حرکت ساده یا پیدا کردن وسیلهای در خانه کافی است تا دانشآموزان دوباره به کلاس برگردند و مشارکت کنند.
از میان این ۱۵ ایده، بهتر است ابتدا دو یا سه بازی متناسب با سن دانشآموزان انتخاب کنید. زمان اجرا را کوتاه نگه دارید، قوانین را تغییر دهید و واکنش کلاس را ببینید. بازی زمانی نتیجه میدهد که بخشی طبیعی از آموزش باشد؛ نه برنامهای طولانی که درس را کنار بزند و خودش به هدف اصلی کلاس تبدیل شود.
اگر برای اجرای بازیهای دیجیتال یا فعالیتهای ورزشی به نصب نرمافزار، سرویس کنسول یا تعمیر تجهیزات نیاز دارید، میتوانید درخواست خود را در هوم سرویز ثبت کنید.
سؤالات متداول درباره بازی برای کلاس مجازی
بگرد و پیدا کن، توپ مجازی، نقاشی و حدس کلمه، فرمانده میگوید و داستانگویی تصویری برای دانشآموزان ابتدایی مناسباند. قانون این بازیها ساده است و به امکانات خاصی نیاز ندارند.
فرمانده میگوید، تاس حرکتی، نرمش کوتاه و چالش مسیر هفتگی از بهترین ایدهها برای زنگ ورزش مجازی هستند. حرکات باید متناسب با فضای خانه و بدون خطر برخورد با وسایل اجرا شوند.
بیشتر بازیها را میتوان در مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه اجرا کرد. فعالیتهای طولانیتر بهتر است برای زنگ ورزش، پایان هفته یا تکلیف اختیاری در نظر گرفته شوند.
بازیهایی با دستور کوتاه، تصویر و حرکت مناسبترند. بگرد و پیدا کن، پیدا کردن حروف، نقاشی، تقلید حرکت حیوانات و فرمانده میگوید انتخابهای خوبی هستند.
موضوع بازی را از محتوای همان درس انتخاب کنید. پانتومیم افعال برای فارسی، حدس تصویر حیوانات برای علوم و مسابقه محاسبات سریع برای ریاضی نمونههای سادهای از ترکیب بازی و آموزش هستند.